poniedziałek, 14 styczeń 2019 13:01

Kraków świętuje 150. rocznicę urodzin Stanisława Wyspiańskiego

Napisał

Jutro, 15 stycznia, w ramach realizowanego od kilku lat przez Miasto Kraków projektu „Kraków Miasto Stanisława Wyspiańskiego”, świętować będziemy 150. rocznicę urodzin wielkiego wizjonera, który życie i twórczość poświęcił rodzinnemu miastu. Najwybitniejszy i najbardziej wszechstron­ny artysta epoki Młodej Polski urodził się w 1869 roku. Z tej okazji w Krakowie odbędą się wydarzenia nawiązujące do fenomenu Stanisława Wyspiańskiego i jego twórczości. Znane z prac artysty nasturcje rozświetlą TAURON Arenę Kraków.

W Szafirowej Pracowni Stanisława Wyspiańskiego przy ul. Krowoder­skiej – na co dzień niedostępnej dla zwiedzających – niemiecki artysta fotografik Roland Wirtz, współpracujący z Galerią Sztuki Współczesnej „Bunkier Sztuki”, przedstawi projekt „Widok z okna pracowni artysty na kopiec Kościuszki”. Tytuł tej jednodniowej akcji nawiązuje do cyklu pejzaży, stworzonych przez malarza właśnie tutaj, pod koniec życia. Ramy czasowe wydarzenia wyznaczą wschód i zachód słońca, a całość transmitowana będzie na stronach internetowych miasta i Galerii.

Wieczorem, od godz. 19.00 do 20.00 podświetlona zostanie TAURON Arena Kraków. Na głównym ekranie ledowym pojawią się kwiaty nasturcji, jeden z najbardziej znanych motywów Stanisława Wyspiańskiego, będących wyrazem fascynacji artysty naturą. Nasturcje Wyspiańskiego, za sprawą barwnych kolorów, ornamentów i bogatej formy przypominają tajemniczy ogród.

Muzeum Historyczne Miasta Krakowa zaprosi tego dnia na wieczór urodzinowy do Rydlówki. Spotkanie, w oryginalnej scenerii „Wesela”, uświetni spektakl muzyczny „Legenda” w wykonaniu aktorki Izabeli Kubrak i kompo­zytora Dawida Suleja-Rudnickiego, następnie prof. Dariusz Kosiński wygłosi wykład o roli ludowej muzyki w dramatach Wyspiańskiego. Na koniec wystąpi kapela „Raraszek”, specjalizująca się w ludowej muzyce Krakowa i Małopolski.

Podczas zorganizowanego przez Bibliotekę Kraków wieczornego spotkania w Klubie Dziennikarzy Pod Gruszką, podziwiać będziemy bibliofilskie wydanie reprintu książki „Stanisław Wyspiański. Dzieła malarskie”, z tekstami Stanisława Przybyszewskiego i Tadeusza Żuka-Skarszewskiego. O dziejach unikatowego katalogu z 1925 roku (oryginał przechowywany jest w Bibliotece Jagiellońskiej) opowiedzą prof. Zdzisław Pietrzyk – dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej oraz Marta Romanowska – wieloletnia kierownik Muzeum Stanisława Wyspiańskiego. Filia nr 2 Biblioteki zaprosi z kolei na spotkanie z Moniką Śliwińską, autorką książki „Wy­spiański. Dopóki starczy życia”. Tego dnia zostanie zainaugurowana akcja pisania pocztówek: 150 pocztówek na 150. rocznicę urodzin Stanisława Wyspiańskiego, zostanie też otwarta wystawa prezentująca dorobek twórczy i artystyczny Stanisława Wyspiańskiego.

Dzień później w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, Maria Anna Potocka wygłosi wykład o ponadczasowej, profetycznej sztuce Stanisława Wyspiańskiego.

W ostatnich latach XIX wieku jednym z ulubionych miejsc spotkań krakowskich artystów była kawiarnia Paon przy ul. Szpitalnej. Przedstawiający pawia szyld lokalu zaprojektował Stanisław Wyspiański. Spacerując po Krakowie, wciąż rozświetlonym świąteczno-noworocznymi de­koracjami, zwróćmy więc uwagę na nieprzypadkowo przewijający się w nich motyw pawich piór. Specjalnie z okazji 150. rocznicy urodzin Stanisława Wyspiańskiego Rynek Główny oraz plac przed magistratem ozdobią sztandary nawiązujące do dzieł artysty.

Równocześnie do krakowskich szkół i przedszkoli trafią kolorowanki inspirowane młodopolskimi grafikami – tak, aby również najmłodsi krakowianie mogli poznać twórczość Wyspiańskiego.

15 stycznia w Muzeum Narodowym zostanie otwarta wystawa „Wyspiań­ski. Nieznany”. Jednym z najważniejszych eksponatów wystawy będzie zakupiony w zeszłym roku autoportret Stanisława Wyspiańskiego z 1897 roku. To nowa odsłona poświęconej artyście monograficznej ekspozycji, trwającej od ponad roku w Gmachu Głównym MNK. Wernisaż wystawy rozpocznie się o godz. 18.00. Na ekspozycji zgromadzone zostały w większości dzieła i przedmioty z otoczenia Stanisława Wyspiańskiego, które publiczność będzie mogła oglądać po raz pierwszy. To przede wszystkim, poza wspomnianym pastelowym „Autoportretem artysty” (1897 r.), „Portret dra Jana Raczyńskiego” (1904 r.). Po raz pierwszy zobaczymy także liczący blisko 600 pozycji księgozbiór własny artysty, zakupiony przez MNK w 1910 roku od wdowy po Wyspiańskim, Teodory Teofili z  domu Pytko. Prawie wszystkie tomy są podpisane i datowane. W wielu znajdują się ołówkowe szkice Wyspiańskiego, w innych – dedykacje współczesnych poetów i pisarzy, którzy podarowali mu swoje książki. Osobną grupę stanowi komplet pierwodruków dramatów Wyspiańskiego, od „Legendy” i „Warszawianki” (1898 r.), po opublikowane w roku śmierci artysty: „Skałkę”, „Powrót Odysa” i „Sędziów”. Nie zabraknie także mało dotąd znanych prac artystycznych, w tym rysunków z okresu młodzieńczego oraz pasteli z kolekcji m.in. Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Lubelskiego, Muzeum Narodowego w Warszawie i ze zbiorów prywatnych kolekcjonerów. Wcześniej, o godz. 12.00 dyrekcja MNK zaprasza na krojenie urodzinowego tortu na wystawie „Wyspiański”.

Ekspozycji towarzyszy dwudniowa konferencja „O miejsce książki w historii sztuki. Sztuka książki około 1900. W 150. rocznicę urodzin Stanisława Wyspiańskiego”, przygotowana przez Muzeum Narodowe w Krakowie i Zarząd Oddziału Krakowskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Początek 15 stycznia 2019, o godz. 10.00 w Sali u Samurajów w Gmachu Głównym MNK.


Galeria Sztuki Współczesnej „Bunkier Sztuki”

  • 7.33–16.06 – Roland Wirtz, „Widok z okna pracowni artysty na Kopiec Kościuszki” – Szafirowa pracownia Stanisława Wyspiańskiego, ul. Krowoderska 79/20. Partner akcji: Fundacja Sztuki Dom Stanisława Wyspiańskiego. Wstęp wolny. Transmisja on-line na oficjalnych stronach internetowych miasta oraz „Bunkra Sztuki”.

TAURON Arena Kraków

  • 19.00–20.00 – okolicznościowy banner na głównym ekranie ledowym

Muzeum Historyczne Miasta Krakowa

  • 16.00–18.00 – Wieczór urodzinowy Stanisława Wyspiańskiego w Rydlówce, filii Oddziału Teatralnego Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, ul. Włodzimierza Tetmajera 28
  • 16.10–16.30 – występ poetycko-muzyczny oparty na tekście „Legendy” Stanisława Wyspiańskiego  (Izabela Kubrak – wokal, Dawid Sulej-Rudnicki – klawisze)
  • 16.30–17.10 – Wykład pt. „Hancyna śpiewka. Muzyczność ludowa w teatrze Stanisława Wyspiańskiego” prof. Dariusza Kosińskiego, autora najnowszej publikacji poświęconej Wyspiańskiemu „Uciec z Wesela”
  • 17.10–18.00 – występ zespołu ludowego Raraszek oraz poczęstunek tradycyjnym kołaczem bronowickim.

Liczba miejsc ograniczona. Konieczna wcześniejsza rezerwacja w Centrum Obsługi Zwiedzających; tel.: 12 426 50 60.

Biblioteka Kraków

14 stycznia:

  • 18.00 – „Czyim to ja jestem wymysłem? Ja – niedokończony projekt. Poezje Stanisław Wyspiański”. Klub Dziennikarzy Pod Gruszką, ul. Szczepańska 1
    Promocja publikacji poświęconej krytycznoliterackim komentarzom utworów Stanisława Wyspiańskiego, z udziałem redaktora tomu, prof. Magdaleny Popiel (UJ) i wydawcy dr. Andrzeja Nowakowskiego (dyrektora Wydawnictwa Unversitas).

15 stycznia:

  • 16.00 – spotkanie z Moniką Śliwińską, autorką książki „Wyspiański. Dopóki starczy życia”.
    Filia nr 2, ul. Krakowska 29
  • 18.00 – „Rozmowy o mistrzu Wyspiańskim” – spotkanie na temat bibliofilskiego reprintu książki „Stanisław Wyspiański. Dzieła malarskie”, Klub Dziennikarzy Pod Gruszką, ul. Szczepańska 1

    Gośćmi spotkania będą prof. Zdzisław Pietrzyk (dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej) i Marta Romanowska (wieloletni kierownik Muzeum Stanisława Wyspiańskiego); prowadzenie dr Stanisław Dziedzic (dyrektor Biblioteki Kraków).

  • Otwarcie „Wędrującej wystawy dokumentów Wyspiańskiego”, prezentującej dorobek twórczy i artystyczny Stanisława Wyspiańskiego. Ekspozycja będzie prezentowana przez cały rok w różnych filiach Biblioteki Kraków.

  • Przez cały dzień wydarzenie: „150. pocztówek na 150. rocznicę urodzin Stanisława Wyspiańskiego” – różne filie Biblioteki Kraków. Akcja pisania pocztówek do Stanisława Wyspiańskiego. Czytelnicy zachęceni zostaną do dzielenia się opiniami na temat dokonań wybitnego twórcy Młodej Polski.

14–27 stycznia – różne filie Biblioteki Kraków – akcja „Zima 2019” pt. „Odkryj w sobie artystę”: tematem przewodnim wydarzeń edukacyjnych w czasie ferii zimowych będzie twórczość Stanisława Wyspiańskiego.

Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK

  • 16 stycznia, godz. 18.00 – wykład Marii Anny Potockiej, „Stanisław Wyspiański – „stwórca” XX wieku”, wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona
    Wyspiański poświęcił życie na poszukiwanie środków zdolnych zobrazować jego twórczą energię. Złożony i różnorodny dorobek artysty stanowi fundament sztuki XX w. Jako niespokojny eksperymentator i bezkompromisowy twórca wyprzedzał wyobraźnią swoje czasy. Jednocześnie nie do końca został zrozumiany przez historię, dlatego na jego twórczość warto spojrzeć z dzisiejszej perspektywy.

Info/foto: UMK

Manuel Langer

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.