Chrzanów, Alwernia, Babice, Balin, Dulowa, Libiąż, Trzebinia, Zagórze, Żarki

Znikający powiat Wyróżniony

Znikający powiat

Czy powiat chrzanowski to „łakomy kąsek”?

Po trzecim rozbiorze Polski w 1795 roku tereny późniejszego powiatu chrzanowskiego znalazły się pod zaborem austriackim w tzw. Galicji Zachodniej. W 1809 roku weszły z kolei w skład Księstwa Warszawskiego, a po Kongresie Wiedeńskim włączono je do Rzeczpospolitej Krakowskiej (1815–1846). W wyniku upadku Powstania Krakowskiego w 1846, zlikwidowano Rzeczpospolitą Krakowską, a ziemie te z powrotem znalazły się w Galicji Zachodniej – w Wielkim Księstwie Krakowskim. I tak przetrwały do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku.

Decyzją władz austriackich (Rozporządzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 24 kwietnia 1854 roku) powołano do życia powiat chrzanowski, który obejmował powierzchnię 720, 909 km2. Na zachodzie powiat graniczył ze Śląskiem pruskim (rzeka Przemsza i Biała Przemsza), na północy i północnym-wschodzie graniczył z należącym do Rosji Królestwem Polskim (powiat będziński i olkuski), na wschodzie z powiatem krakowskim (na linii Racławice – Brzoskwinia – Podłęże), a na południu naturalną granicą była rzeka Wisła (powiat wadowicki i oświęcimski).

W takiej postaci powiat chrzanowski przetrwał do 1939 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy dokonali podziału powiatu na dwie części. Zachodnia (do linii Ostrężnica – Dulowa – Grojec – Podłęże) została włączona do III Rzeszy, natomiast wschodnia – do Generalnej Guberni. Po II wojnie światowej powiat chrzanowski powrócił do stanu z 1939 roku, ale nie na długo.

Dla okolicznych samorządów powiat chrzanowski stał się „łakomym kęsem”, podobnie jak w XVIII wieku Rzeczpospolita dla trzech sąsiadujących mocarstw, które ostatecznie w 1772 roku rozpoczęły rozbiory Polski, a po 23 latach Polska całkowicie zniknęła z mapy Europy.

W 1953 roku rozpoczął się rozbiór powiatu chrzanowskiego, który trwa do dzisiaj. W tym roku osiedle Jęzor zostało przyłączone do powiatu sosnowieckiego.

W całej historii tylko jeden raz – w 1954 roku – powiat chrzanowski powiększył swój obszar przez przyłączenie Brzoskwini. W wyniku tej zmiany powierzchnia powiatu zwiększyła się do 723,36 km2.

W 1956 roku został powołany do istnienia miejski powiat Jaworzno. Tym samym powierzchnia powiatu chrzanowskiego zmniejszyła się o 76,64 km2. Nasz powiat stracił Jaworzno, Szczakową, Dąbrowę Narodową i Długoszyn.

W 1972 roku Jaworzno przyłączyło do swego terytorium Ciężkowice, a w 1977 dalsze miejscowości: Jeleń i Byczynę.

W 1976 nastąpił nowy podział administracyjny kraju. W jego wyniku zachodnia część powiatu chrzanowskiego została włączona do województwa katowickiego, natomiast wschodnia część (do linii Ostrężnica – Grojec – Podłęże) do powiatu krakowskiego.

W roku 1999 przeprowadzono nową reformę administracyjną kraju, w wyniku której nastąpiło dalsze zmniejszenie terenu powiatu chrzanowskiego. Powstało realne zagrożenie dla istnienia powiatu. Powołana została „grupa lokalnych patriotów”, która dążyła do utworzenia powiatu trzebińsko-krzeszowickiego.

Na szczęście nie doszło do likwidacji powiatu chrzanowskiego, ale okoliczne powiaty dokonały dalszej grabieży naszych terenów. Powiat oświęcimski przyłączył: Chełmek, Gorzów Chrzanowski i Bobrek. Z kolei na rzecz powiatu krakowskiego straciliśmy najpiękniejsze krajobrazowo tereny: Krzeszowice i Rudawę. W 2016 roku powiat wadowicki przyłączył zakole starej Wisły z przysiółkiem Wiśnicz o powierzchni 120 ha.

Podczas 63 lat „rozbiorów” powiat chrzanowski stracił około 50% swego terytorium i obecnie jego obszar wynosi zaledwie 371,5 km2. Tym samym stał się najmniejszym powiatem Małopolski. Czy to już koniec rozbiorów? Pytanie jest uzasadnione, zwłaszcza, że na terenie Libiąża, w 2016 roku powstała grupa „nawiedzonych i niedouczonych secesjonistów”, którym śni się przyłączenie Libiąża do Śląska!!!

Kończę pytaniem: gdzie dotychczas byli kolejni włodarze powiatu i miasta?

Stanisław Trębacz

mapa: Starostwo Powiatowe w Chrzanowie

Powrót na górę
  1. Więcej na GŁOS24
  2. EDUKACJA
  3. FINANSE I GOSPODARKA
  4. KULTURA
  5. MOTORYZACJA
  6. POLITYKA
  7. SPORT
  8. STYL ŻYCIA
  9. TURYSTYKA
  10. ZDROWIE I URODA

może Cię zainteresować

Głos Bocheński

Niegowić-Łapanów. XIX. Rajd Szlakiem Papieskim

11 maj, 2018 | Wyświetleń:26838

Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego im. św. Jana Pawła II w Łapanowie, Szkoła Podstawowa im...

Głos Podhalański

Zakopane: Wrażliwy lekarz i policjanci uratowali chorego mężczyznę.

02 maj, 2018 | Wyświetleń:8620

Ta historia przywraca wiarę w ludzi. Lekarz zaalarmował policję, że jego pacjent nie zgłosił się...

Głos Myślenicki

Trzy drużyny z Pcimia w finale wojewódzkim KINDER + SPORT!

11 maj, 2018 | Wyświetleń:8605

Tegoroczne eliminacje Kinder+ Sport – Mistrzostwa Polski Mini Siatkówki przyniosły wiele emocji. Znakomicie zaprezentowali się...

Głos Powiśla

Zalipie – perełka, do której nie jeżdżą busy

27 kwiecień, 2018 | Wyświetleń:7543

Pani Helena Pisarczyk przeprowadziła się do Zalipia w 2014 roku. Bezskutecznie próbuje namówić lokalnego przewoźnika...

Głos Myślenicki

Myślenice. Wielkie zainteresowanie bezpłatnymi badaniami

11 maj, 2018 | Wyświetleń:6583

Z okazji Międzynarodowego Dnia Pielęgniarki Starostwo Powiatowe w Myślenicach we współpracy z SPZOZ w Myślenicach...

Motoryzacja

„To już jest żałosne” – motocykliści o Patelni Chabówka

05 maj, 2018 | Wyświetleń:6524

Numery startowe oraz hostessy z lizakiem i suszarką – to „nowości”, jakie w ostatnich dniach...

Głos Powiśla

Powiśle Dąbrowskie: Ognista plaga

28 kwiecień, 2018 | Wyświetleń:6114

Strażacy OSP, PSP i Policja wspólnie apelują o rozsądek. Na Powiślu rozpoczął się sezon wypalania...

Motoryzacja

Motocykliści mają dość lansiarzy z „Patelni”!

27 kwiecień, 2018 | Wyświetleń:5747

„Pasja??? jaka k… pasja??? powodowanie ciągłego zagrożenia na drodze”, „Pogratulować braku mózgu”, to jest „grupa...

Głos Bocheński

Schron przy węźle Bochnia A4 - dostępny do zwiedzania!

11 maj, 2018 | Wyświetleń:4479

W niedzielę, 13 maja 2018 r, w ramach „Spotkań z Historią Bochnia 1944/45” zwiedzać można...

Głos Krakowski

Złośnica kontra Mazynka – o życiu i walce z nowotworem

07 maj, 2018 | Wyświetleń:4350

Kolejne święta spędziła w szpitalu. Przeszła kolejny przeszczep szpiku. Tym razem od niespokrewnionego dawcy. Kolejne...

Głos Mielecki

Czy Mielec da się zastraszyć?

01 maj, 2018 | Wyświetleń:3396

Policjanci Komendy Powiatowej Policji w Mielcu prowadzą dwa postępowania w sprawach o wykroczenia z art...

Głos Krakowski

Majchrowski ogłosił swą decyzję!

10 maj, 2018 | Wyświetleń:3206

Koniec spekulacji! Prezydent Jacek Majchrowski ogłosił że BĘDZIE się ubiegał o fotel prezydenta w najbliższych...