Chrzanów, Alwernia, Babice, Balin, Dulowa, Libiąż, Trzebinia, Zagórze, Żarki

 

 

Znikający powiat Wyróżniony

Znikający powiat

Czy powiat chrzanowski to „łakomy kąsek”?

Po trzecim rozbiorze Polski w 1795 roku tereny późniejszego powiatu chrzanowskiego znalazły się pod zaborem austriackim w tzw. Galicji Zachodniej. W 1809 roku weszły z kolei w skład Księstwa Warszawskiego, a po Kongresie Wiedeńskim włączono je do Rzeczpospolitej Krakowskiej (1815–1846). W wyniku upadku Powstania Krakowskiego w 1846, zlikwidowano Rzeczpospolitą Krakowską, a ziemie te z powrotem znalazły się w Galicji Zachodniej – w Wielkim Księstwie Krakowskim. I tak przetrwały do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku.

Decyzją władz austriackich (Rozporządzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 24 kwietnia 1854 roku) powołano do życia powiat chrzanowski, który obejmował powierzchnię 720, 909 km2. Na zachodzie powiat graniczył ze Śląskiem pruskim (rzeka Przemsza i Biała Przemsza), na północy i północnym-wschodzie graniczył z należącym do Rosji Królestwem Polskim (powiat będziński i olkuski), na wschodzie z powiatem krakowskim (na linii Racławice – Brzoskwinia – Podłęże), a na południu naturalną granicą była rzeka Wisła (powiat wadowicki i oświęcimski).

W takiej postaci powiat chrzanowski przetrwał do 1939 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy dokonali podziału powiatu na dwie części. Zachodnia (do linii Ostrężnica – Dulowa – Grojec – Podłęże) została włączona do III Rzeszy, natomiast wschodnia – do Generalnej Guberni. Po II wojnie światowej powiat chrzanowski powrócił do stanu z 1939 roku, ale nie na długo.

Dla okolicznych samorządów powiat chrzanowski stał się „łakomym kęsem”, podobnie jak w XVIII wieku Rzeczpospolita dla trzech sąsiadujących mocarstw, które ostatecznie w 1772 roku rozpoczęły rozbiory Polski, a po 23 latach Polska całkowicie zniknęła z mapy Europy.

W 1953 roku rozpoczął się rozbiór powiatu chrzanowskiego, który trwa do dzisiaj. W tym roku osiedle Jęzor zostało przyłączone do powiatu sosnowieckiego.

W całej historii tylko jeden raz – w 1954 roku – powiat chrzanowski powiększył swój obszar przez przyłączenie Brzoskwini. W wyniku tej zmiany powierzchnia powiatu zwiększyła się do 723,36 km2.

W 1956 roku został powołany do istnienia miejski powiat Jaworzno. Tym samym powierzchnia powiatu chrzanowskiego zmniejszyła się o 76,64 km2. Nasz powiat stracił Jaworzno, Szczakową, Dąbrowę Narodową i Długoszyn.

W 1972 roku Jaworzno przyłączyło do swego terytorium Ciężkowice, a w 1977 dalsze miejscowości: Jeleń i Byczynę.

W 1976 nastąpił nowy podział administracyjny kraju. W jego wyniku zachodnia część powiatu chrzanowskiego została włączona do województwa katowickiego, natomiast wschodnia część (do linii Ostrężnica – Grojec – Podłęże) do powiatu krakowskiego.

W roku 1999 przeprowadzono nową reformę administracyjną kraju, w wyniku której nastąpiło dalsze zmniejszenie terenu powiatu chrzanowskiego. Powstało realne zagrożenie dla istnienia powiatu. Powołana została „grupa lokalnych patriotów”, która dążyła do utworzenia powiatu trzebińsko-krzeszowickiego.

Na szczęście nie doszło do likwidacji powiatu chrzanowskiego, ale okoliczne powiaty dokonały dalszej grabieży naszych terenów. Powiat oświęcimski przyłączył: Chełmek, Gorzów Chrzanowski i Bobrek. Z kolei na rzecz powiatu krakowskiego straciliśmy najpiękniejsze krajobrazowo tereny: Krzeszowice i Rudawę. W 2016 roku powiat wadowicki przyłączył zakole starej Wisły z przysiółkiem Wiśnicz o powierzchni 120 ha.

Podczas 63 lat „rozbiorów” powiat chrzanowski stracił około 50% swego terytorium i obecnie jego obszar wynosi zaledwie 371,5 km2. Tym samym stał się najmniejszym powiatem Małopolski. Czy to już koniec rozbiorów? Pytanie jest uzasadnione, zwłaszcza, że na terenie Libiąża, w 2016 roku powstała grupa „nawiedzonych i niedouczonych secesjonistów”, którym śni się przyłączenie Libiąża do Śląska!!!

Kończę pytaniem: gdzie dotychczas byli kolejni włodarze powiatu i miasta?

Stanisław Trębacz

mapa: Starostwo Powiatowe w Chrzanowie

Powrót na górę



  1. Więcej na GŁOS24
  2. EDUKACJA
  3. FINANSE I GOSPODARKA
  4. KULTURA
  5. MOTORYZACJA
  6. POLITYKA
  7. SPORT
  8. STYL ŻYCIA
  9. TURYSTYKA
  10. ZDROWIE I URODA

może Cię zainteresować

Głos Oświęcimski

Mała Orkiestra Wielkiej Pomocy gra cały rok

13 styczeń, 2018 | Wyświetleń:605

Jarmark, kiermasze, mecze, biegi, zloty, koncerty, bale – to tylko niektóre z działań fundacji „Mała...

Głos Limanowski

Sylwester na Lubogoszczy

28 grudzień, 2017 | Wyświetleń:512

Forum Gmin Beskidu Wyspowego zaprasza na wyjątkowego Sylwestra pod gwiazdami. Organizatorzy zapewniają zimową pogodę, niezapomniane...

Głos Brzeski

Nie „dawcy organów”, tylko dawcy krwi

12 styczeń, 2018 | Wyświetleń:379

Motocykliści z Jadownik. Od kilku lat współorganizują różne akcje charytatywne na rzecz członków lokalnej społeczności...

Głos Chrzanowski

W grupie siła

24 grudzień, 2017 | Wyświetleń:279

Mieszkańcy chrzanowskich Kątów udowodnili, że jeśli wspólnie będą się o coś starać, to uda im...

Głos Beskidzki

Uśmiech na twarzach dzieci wyrażał więcej niż tysiąc słów

19 grudzień, 2017 | Wyświetleń:235

Suskie Wariaty, czyli kibice Wisły Kraków z powiatu suskiego, po raz kolejny zorganizowali Mikołajki dla...

Głos Beskidzki

Koleją na weekend

04 styczeń, 2018 | Wyświetleń:181

23 grudnia reaktywowano weekendowo-sezonowe połączenie KS ORNAK w relacji Katowice – Zakopane – Katowice przez...

Głos Krakowski

Lodowisko na placu Wolnica - atrakcje dla dzieci

20 grudzień, 2017 | Wyświetleń:167

Fani jazdy na łyżwach na lodowisku, urządzonym w sezonie zimowym na placu Wolnica, mogą już...

Głos Brzeski

Marek Piekarczyk i inne gwiazdy na koncercie charytatywnym w Brzesku

12 styczeń, 2018 | Wyświetleń:156

Zapraszamy na koncert charytatywny organizowany przez Klub Honorowych Dawców Krwi „Motojadowniki” oraz Fundację niewidomi na...

Głos Podkrakowski

Szczury, martwe kocięta i gołębie bez głów

25 grudzień, 2017 | Wyświetleń:154

Brzmi jak opis horroru. Niestety, to krzeszowicka rzeczywistość... Wszystko to znaleźć można w... kanalizacji. Pracownicy...

Głos Chrzanowski

Przy kopalni „Matylda” niegdyś działała cegielnia

21 grudzień, 2017 | Wyświetleń:154

Mało już jest mieszkańców Osiedla Kąty w Chrzanowie, którzy pamiętają, iż przy kopalni „Matylda” istniała...

Styl Życia

882 zł na Święta

18 grudzień, 2017 | Wyświetleń:149

Jak pokazuje dwudziesta edycja międzynarodowego badania „Zakupy świąteczne 2017” przeprowadzonego przez firmę doradczą Deloitte, w tym...

Głos Bielski

Zerwane dachy, powalone drzewa – nadal trwa szacowanie strat

24 grudzień, 2017 | Wyświetleń:137

W Bielsku-Białej w dalszym ciągu trwa szacowanie strat po ubiegłotygodniowej wichurze. Silny i porywisty wiatr...