Chrzanów, Alwernia, Babice, Balin, Bolęcin, Dulowa, Libiąż, Luszowice, Młoszowa, Myślachowice, Piła Kościelecka, Płaza, Pogorzyce, Regulice, Trzebinia, Zagórze, Żarki

 

 

 

Znikający powiat Wyróżniony

Znikający powiat

Czy powiat chrzanowski to „łakomy kąsek”?

Po trzecim rozbiorze Polski w 1795 roku tereny późniejszego powiatu chrzanowskiego znalazły się pod zaborem austriackim w tzw. Galicji Zachodniej. W 1809 roku weszły z kolei w skład Księstwa Warszawskiego, a po Kongresie Wiedeńskim włączono je do Rzeczpospolitej Krakowskiej (1815–1846). W wyniku upadku Powstania Krakowskiego w 1846, zlikwidowano Rzeczpospolitą Krakowską, a ziemie te z powrotem znalazły się w Galicji Zachodniej – w Wielkim Księstwie Krakowskim. I tak przetrwały do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku.

Decyzją władz austriackich (Rozporządzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 24 kwietnia 1854 roku) powołano do życia powiat chrzanowski, który obejmował powierzchnię 720, 909 km2. Na zachodzie powiat graniczył ze Śląskiem pruskim (rzeka Przemsza i Biała Przemsza), na północy i północnym-wschodzie graniczył z należącym do Rosji Królestwem Polskim (powiat będziński i olkuski), na wschodzie z powiatem krakowskim (na linii Racławice – Brzoskwinia – Podłęże), a na południu naturalną granicą była rzeka Wisła (powiat wadowicki i oświęcimski).

W takiej postaci powiat chrzanowski przetrwał do 1939 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy dokonali podziału powiatu na dwie części. Zachodnia (do linii Ostrężnica – Dulowa – Grojec – Podłęże) została włączona do III Rzeszy, natomiast wschodnia – do Generalnej Guberni. Po II wojnie światowej powiat chrzanowski powrócił do stanu z 1939 roku, ale nie na długo.

Dla okolicznych samorządów powiat chrzanowski stał się „łakomym kęsem”, podobnie jak w XVIII wieku Rzeczpospolita dla trzech sąsiadujących mocarstw, które ostatecznie w 1772 roku rozpoczęły rozbiory Polski, a po 23 latach Polska całkowicie zniknęła z mapy Europy.

W 1953 roku rozpoczął się rozbiór powiatu chrzanowskiego, który trwa do dzisiaj. W tym roku osiedle Jęzor zostało przyłączone do powiatu sosnowieckiego.

W całej historii tylko jeden raz – w 1954 roku – powiat chrzanowski powiększył swój obszar przez przyłączenie Brzoskwini. W wyniku tej zmiany powierzchnia powiatu zwiększyła się do 723,36 km2.

W 1956 roku został powołany do istnienia miejski powiat Jaworzno. Tym samym powierzchnia powiatu chrzanowskiego zmniejszyła się o 76,64 km2. Nasz powiat stracił Jaworzno, Szczakową, Dąbrowę Narodową i Długoszyn.

W 1972 roku Jaworzno przyłączyło do swego terytorium Ciężkowice, a w 1977 dalsze miejscowości: Jeleń i Byczynę.

W 1976 nastąpił nowy podział administracyjny kraju. W jego wyniku zachodnia część powiatu chrzanowskiego została włączona do województwa katowickiego, natomiast wschodnia część (do linii Ostrężnica – Grojec – Podłęże) do powiatu krakowskiego.

W roku 1999 przeprowadzono nową reformę administracyjną kraju, w wyniku której nastąpiło dalsze zmniejszenie terenu powiatu chrzanowskiego. Powstało realne zagrożenie dla istnienia powiatu. Powołana została „grupa lokalnych patriotów”, która dążyła do utworzenia powiatu trzebińsko-krzeszowickiego.

Na szczęście nie doszło do likwidacji powiatu chrzanowskiego, ale okoliczne powiaty dokonały dalszej grabieży naszych terenów. Powiat oświęcimski przyłączył: Chełmek, Gorzów Chrzanowski i Bobrek. Z kolei na rzecz powiatu krakowskiego straciliśmy najpiękniejsze krajobrazowo tereny: Krzeszowice i Rudawę. W 2016 roku powiat wadowicki przyłączył zakole starej Wisły z przysiółkiem Wiśnicz o powierzchni 120 ha.

Podczas 63 lat „rozbiorów” powiat chrzanowski stracił około 50% swego terytorium i obecnie jego obszar wynosi zaledwie 371,5 km2. Tym samym stał się najmniejszym powiatem Małopolski. Czy to już koniec rozbiorów? Pytanie jest uzasadnione, zwłaszcza, że na terenie Libiąża, w 2016 roku powstała grupa „nawiedzonych i niedouczonych secesjonistów”, którym śni się przyłączenie Libiąża do Śląska!!!

Kończę pytaniem: gdzie dotychczas byli kolejni włodarze powiatu i miasta?

Stanisław Trębacz

mapa: Starostwo Powiatowe w Chrzanowie

Powrót na górę
  1. Więcej na GŁOS24
  2. EDUKACJA
  3. FINANSE I GOSPODARKA
  4. KULTURA
  5. MOTORYZACJA
  6. POLITYKA
  7. SPORT
  8. STYL ŻYCIA
  9. TURYSTYKA
  10. ZDROWIE I URODA

może Cię zainteresować

Głos Wielicki

Pieszo z Zakrzowa do Hiszpanii

16 wrzesień, 2017 | Wyświetleń:518

Ma 20 lat, silne nogi i wielkie serce. Mowa o Mateuszu Marku, który 1 września wyruszył...

Głos Bieruńsko-Lędziński

Kłopot upchnięty byle gdzie

20 wrzesień, 2017 | Wyświetleń:446

Ciasne sale, niewystarczająca ilość umywalek i nieadekwatne do potrzeb dzieci godziny posiłków – w takich...

Kultura

Czadowa różnorodność

30 sierpień, 2017 | Wyświetleń:363

Za nami piąta edycja Czad Festiwalu. Z okazji tego małego jubileuszu mogliśmy bawić się w...

Głos Tarnowski

Sięgają daleko

04 wrzesień, 2017 | Wyświetleń:326

Tarnowscy muzycy Mateusz i Krystian Kijak nagrali wspólny utwór z członkiem zespołu 2pac’a! Ostatnio odbyła...

Głos Chrzanowski

Portfele lokalnych władz pod lupą

30 sierpień, 2017 | Wyświetleń:325

Kto jest najbardziej oszczędny? Kto ma największy dom, ale i kredyt hipoteczny do spłaty? A...

Głos Żywiecki

„Halny” wjechał na stację w Żywcu

19 wrzesień, 2017 | Wyświetleń:314

PKP Intercity uruchomiło nowe, weekendowe połączenie z Bydgoszczy do Zakopanego. Na trasie TLK „Halny” znalazł...

Głos Podkrakowski

Nie bądź „apaczem”!

02 wrzesień, 2017 | Wyświetleń:285

Po co tworzymy korytarz ratunkowy? I dlaczego nie powinniśmy być „apaczami”? Czy każdy wie, jak...

Głos Oświęcimski

Zawsze pozostaną niepowiedziane słowa, niewyrażone emocje, stany...

23 sierpień, 2017 | Wyświetleń:275

Zbrodnie, niespełnione obietnice, duchy dzieci, plaga szczurów, a do tego mnóstwo złota i piętrzące się...

Głos Krakowski

Tramwajowe deja vu?

26 sierpień, 2017 | Wyświetleń:272

Niedawno MPK ogłosiło wyniki przetargu na 50 nowych pojazdów szynowych: nieoczekiwanie wygrała bydgoska firma PESA...

Sport

Wielki Mecz WOŚP vs. TVN już w tę niedzielę

01 wrzesień, 2017 | Wyświetleń:253

Już w tę niedzielę (3 września) w Wielkim Meczu na Stadionie Miejskim Legii Warszawa zmierzą...

Styl Życia

Młodsze pokolenia nadzieją osób starszych na bycie w sieci

27 sierpień, 2017 | Wyświetleń:234

Aż 6 na 10 Polek wykluczonych cyfrowo w wieku 45-75 lat czerpie wiedzę na temat...

Motoryzacja

Czy twoje auto zagrało w serialu?

25 sierpień, 2017 | Wyświetleń:232

Bohaterowie polskich seriali rozsławili wiele modeli samochodów, które ciągle są popularne na rynku aut używanych.