Chrzanów, Alwernia, Babice, Balin, Bolęcin, Dulowa, Libiąż, Luszowice, Młoszowa, Myślachowice, Piła Kościelecka, Płaza, Pogorzyce, Regulice, Trzebinia, Zagórze, Żarki

 

 

 

Znikający powiat Wyróżniony

Znikający powiat

Czy powiat chrzanowski to „łakomy kąsek”?

Po trzecim rozbiorze Polski w 1795 roku tereny późniejszego powiatu chrzanowskiego znalazły się pod zaborem austriackim w tzw. Galicji Zachodniej. W 1809 roku weszły z kolei w skład Księstwa Warszawskiego, a po Kongresie Wiedeńskim włączono je do Rzeczpospolitej Krakowskiej (1815–1846). W wyniku upadku Powstania Krakowskiego w 1846, zlikwidowano Rzeczpospolitą Krakowską, a ziemie te z powrotem znalazły się w Galicji Zachodniej – w Wielkim Księstwie Krakowskim. I tak przetrwały do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku.

Decyzją władz austriackich (Rozporządzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 24 kwietnia 1854 roku) powołano do życia powiat chrzanowski, który obejmował powierzchnię 720, 909 km2. Na zachodzie powiat graniczył ze Śląskiem pruskim (rzeka Przemsza i Biała Przemsza), na północy i północnym-wschodzie graniczył z należącym do Rosji Królestwem Polskim (powiat będziński i olkuski), na wschodzie z powiatem krakowskim (na linii Racławice – Brzoskwinia – Podłęże), a na południu naturalną granicą była rzeka Wisła (powiat wadowicki i oświęcimski).

W takiej postaci powiat chrzanowski przetrwał do 1939 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy dokonali podziału powiatu na dwie części. Zachodnia (do linii Ostrężnica – Dulowa – Grojec – Podłęże) została włączona do III Rzeszy, natomiast wschodnia – do Generalnej Guberni. Po II wojnie światowej powiat chrzanowski powrócił do stanu z 1939 roku, ale nie na długo.

Dla okolicznych samorządów powiat chrzanowski stał się „łakomym kęsem”, podobnie jak w XVIII wieku Rzeczpospolita dla trzech sąsiadujących mocarstw, które ostatecznie w 1772 roku rozpoczęły rozbiory Polski, a po 23 latach Polska całkowicie zniknęła z mapy Europy.

W 1953 roku rozpoczął się rozbiór powiatu chrzanowskiego, który trwa do dzisiaj. W tym roku osiedle Jęzor zostało przyłączone do powiatu sosnowieckiego.

W całej historii tylko jeden raz – w 1954 roku – powiat chrzanowski powiększył swój obszar przez przyłączenie Brzoskwini. W wyniku tej zmiany powierzchnia powiatu zwiększyła się do 723,36 km2.

W 1956 roku został powołany do istnienia miejski powiat Jaworzno. Tym samym powierzchnia powiatu chrzanowskiego zmniejszyła się o 76,64 km2. Nasz powiat stracił Jaworzno, Szczakową, Dąbrowę Narodową i Długoszyn.

W 1972 roku Jaworzno przyłączyło do swego terytorium Ciężkowice, a w 1977 dalsze miejscowości: Jeleń i Byczynę.

W 1976 nastąpił nowy podział administracyjny kraju. W jego wyniku zachodnia część powiatu chrzanowskiego została włączona do województwa katowickiego, natomiast wschodnia część (do linii Ostrężnica – Grojec – Podłęże) do powiatu krakowskiego.

W roku 1999 przeprowadzono nową reformę administracyjną kraju, w wyniku której nastąpiło dalsze zmniejszenie terenu powiatu chrzanowskiego. Powstało realne zagrożenie dla istnienia powiatu. Powołana została „grupa lokalnych patriotów”, która dążyła do utworzenia powiatu trzebińsko-krzeszowickiego.

Na szczęście nie doszło do likwidacji powiatu chrzanowskiego, ale okoliczne powiaty dokonały dalszej grabieży naszych terenów. Powiat oświęcimski przyłączył: Chełmek, Gorzów Chrzanowski i Bobrek. Z kolei na rzecz powiatu krakowskiego straciliśmy najpiękniejsze krajobrazowo tereny: Krzeszowice i Rudawę. W 2016 roku powiat wadowicki przyłączył zakole starej Wisły z przysiółkiem Wiśnicz o powierzchni 120 ha.

Podczas 63 lat „rozbiorów” powiat chrzanowski stracił około 50% swego terytorium i obecnie jego obszar wynosi zaledwie 371,5 km2. Tym samym stał się najmniejszym powiatem Małopolski. Czy to już koniec rozbiorów? Pytanie jest uzasadnione, zwłaszcza, że na terenie Libiąża, w 2016 roku powstała grupa „nawiedzonych i niedouczonych secesjonistów”, którym śni się przyłączenie Libiąża do Śląska!!!

Kończę pytaniem: gdzie dotychczas byli kolejni włodarze powiatu i miasta?

Stanisław Trębacz

mapa: Starostwo Powiatowe w Chrzanowie

Powrót na górę
  1. Więcej na GŁOS24
  2. EDUKACJA
  3. FINANSE I GOSPODARKA
  4. KULTURA
  5. MOTORYZACJA
  6. POLITYKA
  7. SPORT
  8. STYL ŻYCIA
  9. TURYSTYKA
  10. ZDROWIE I URODA

może Cię zainteresować

Głos Bielski

Wzięli worki na śmieci i ruszyli w góry

27 październik, 2017 | Wyświetleń:1293

Felga samochodowa, stare wiadro, a nawet fragment czołgu... To między innymi znaleźli w górach uczestnicy...

Głos Bieruńsko-Lędziński

Tak dalej być nie może

28 październik, 2017 | Wyświetleń:300

Cierpliwość rodziców 5- i 6-latków z imielińskiego przedszkola się skończyła. Są jednomyślni: tak dalej być...

Głos Bieruńsko-Lędziński

Kontrola sanepidu w imielińskim przedszkolu – co naprawdę wykazała?

15 listopad, 2017 | Wyświetleń:249

– Na każdym kroku oszczędza się na naszych dzieciach – podkreślają zdenerwowani rodzice. Wracamy do...

Głos Beskidzki

Jak zamożni są włodarze gmin?

26 październik, 2017 | Wyświetleń:178

Kto jest najbardziej oszczędny? Kto ma największy dom? A kto jeździ najnowszym samochodem? Tym razem...

Głos Myślenicki

Kładki nie rozwiążą problemów

13 listopad, 2017 | Wyświetleń:171

Od kilku dni piesi mogą przechodzić przez „zakopiankę”, korzystając z dwóch nowych kładek – w...

Głos Krakowski

Wszystkich Świętych – zmiany w komunikacji

27 październik, 2017 | Wyświetleń:162

Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie jak co roku przygotował specjalną ofertę Komunikacji Miejskiej...

Głos Dębicki

Zastrzyk gotówki dla podkarpackich szpitali

26 październik, 2017 | Wyświetleń:140

Dębicki szpital jeszcze w tym roku ma dostać 8,5 mln złotych z Regionalnego Programu Operacyjnego...

Głos Myślenicki

Podchodzi pod glana

12 listopad, 2017 | Wyświetleń:139

The Bastard promuje nowy album. Pochodzący z Myślenic zespół kilka tygodni temu wydał płytę, zatytułowaną...

Głos Tarnowski

Tarnowianie kochają czworonogi

24 październik, 2017 | Wyświetleń:135

Mieszkańcy Tarnowa po raz kolejny udowodnili, że los bezbronnych psów i kotów nie jest im...

Głos Krakowski

Magistrat rozda rośliny

05 listopad, 2017 | Wyświetleń:125

Aż 10 tysięcy ozdobnych roślin doniczkowych trafi do mieszkańców Krakowa. Będą one bezpłatnie rozdawane już...

Głos Myślenicki

Pismo informacyjne dot. uchylenia decyzji na budowę nadajnika przy ul. Sikorskiego w Myślenicach

19 październik, 2017 | Wyświetleń:120

"Szanowny Panie Pośle, W nawiązaniu do pisma z 20 września 2016 r. znak: WI-III. 1430.02.2016,dotyczącego interwencji...

Głos Podkrakowski

Rusza przebudowa linii Krzeszowice – Trzebinia

02 listopad, 2017 | Wyświetleń:115

Za dwa tygodnie rozpocznie się modernizacja 17,5-kilometrowego odcinka linii kolejowej E30 na trasie Krzeszowice –...