Chrzanów, Alwernia, Babice, Balin, Bolęcin, Dulowa, Libiąż, Luszowice, Młoszowa, Myślachowice, Piła Kościelecka, Płaza, Pogorzyce, Regulice, Trzebinia, Zagórze, Żarki

 

 

 

Znikający powiat Wyróżniony

Znikający powiat

Czy powiat chrzanowski to „łakomy kąsek”?

Po trzecim rozbiorze Polski w 1795 roku tereny późniejszego powiatu chrzanowskiego znalazły się pod zaborem austriackim w tzw. Galicji Zachodniej. W 1809 roku weszły z kolei w skład Księstwa Warszawskiego, a po Kongresie Wiedeńskim włączono je do Rzeczpospolitej Krakowskiej (1815–1846). W wyniku upadku Powstania Krakowskiego w 1846, zlikwidowano Rzeczpospolitą Krakowską, a ziemie te z powrotem znalazły się w Galicji Zachodniej – w Wielkim Księstwie Krakowskim. I tak przetrwały do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku.

Decyzją władz austriackich (Rozporządzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 24 kwietnia 1854 roku) powołano do życia powiat chrzanowski, który obejmował powierzchnię 720, 909 km2. Na zachodzie powiat graniczył ze Śląskiem pruskim (rzeka Przemsza i Biała Przemsza), na północy i północnym-wschodzie graniczył z należącym do Rosji Królestwem Polskim (powiat będziński i olkuski), na wschodzie z powiatem krakowskim (na linii Racławice – Brzoskwinia – Podłęże), a na południu naturalną granicą była rzeka Wisła (powiat wadowicki i oświęcimski).

W takiej postaci powiat chrzanowski przetrwał do 1939 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy dokonali podziału powiatu na dwie części. Zachodnia (do linii Ostrężnica – Dulowa – Grojec – Podłęże) została włączona do III Rzeszy, natomiast wschodnia – do Generalnej Guberni. Po II wojnie światowej powiat chrzanowski powrócił do stanu z 1939 roku, ale nie na długo.

Dla okolicznych samorządów powiat chrzanowski stał się „łakomym kęsem”, podobnie jak w XVIII wieku Rzeczpospolita dla trzech sąsiadujących mocarstw, które ostatecznie w 1772 roku rozpoczęły rozbiory Polski, a po 23 latach Polska całkowicie zniknęła z mapy Europy.

W 1953 roku rozpoczął się rozbiór powiatu chrzanowskiego, który trwa do dzisiaj. W tym roku osiedle Jęzor zostało przyłączone do powiatu sosnowieckiego.

W całej historii tylko jeden raz – w 1954 roku – powiat chrzanowski powiększył swój obszar przez przyłączenie Brzoskwini. W wyniku tej zmiany powierzchnia powiatu zwiększyła się do 723,36 km2.

W 1956 roku został powołany do istnienia miejski powiat Jaworzno. Tym samym powierzchnia powiatu chrzanowskiego zmniejszyła się o 76,64 km2. Nasz powiat stracił Jaworzno, Szczakową, Dąbrowę Narodową i Długoszyn.

W 1972 roku Jaworzno przyłączyło do swego terytorium Ciężkowice, a w 1977 dalsze miejscowości: Jeleń i Byczynę.

W 1976 nastąpił nowy podział administracyjny kraju. W jego wyniku zachodnia część powiatu chrzanowskiego została włączona do województwa katowickiego, natomiast wschodnia część (do linii Ostrężnica – Grojec – Podłęże) do powiatu krakowskiego.

W roku 1999 przeprowadzono nową reformę administracyjną kraju, w wyniku której nastąpiło dalsze zmniejszenie terenu powiatu chrzanowskiego. Powstało realne zagrożenie dla istnienia powiatu. Powołana została „grupa lokalnych patriotów”, która dążyła do utworzenia powiatu trzebińsko-krzeszowickiego.

Na szczęście nie doszło do likwidacji powiatu chrzanowskiego, ale okoliczne powiaty dokonały dalszej grabieży naszych terenów. Powiat oświęcimski przyłączył: Chełmek, Gorzów Chrzanowski i Bobrek. Z kolei na rzecz powiatu krakowskiego straciliśmy najpiękniejsze krajobrazowo tereny: Krzeszowice i Rudawę. W 2016 roku powiat wadowicki przyłączył zakole starej Wisły z przysiółkiem Wiśnicz o powierzchni 120 ha.

Podczas 63 lat „rozbiorów” powiat chrzanowski stracił około 50% swego terytorium i obecnie jego obszar wynosi zaledwie 371,5 km2. Tym samym stał się najmniejszym powiatem Małopolski. Czy to już koniec rozbiorów? Pytanie jest uzasadnione, zwłaszcza, że na terenie Libiąża, w 2016 roku powstała grupa „nawiedzonych i niedouczonych secesjonistów”, którym śni się przyłączenie Libiąża do Śląska!!!

Kończę pytaniem: gdzie dotychczas byli kolejni włodarze powiatu i miasta?

Stanisław Trębacz

mapa: Starostwo Powiatowe w Chrzanowie

Powrót na górę
  1. Więcej na GŁOS24
  2. EDUKACJA
  3. FINANSE I GOSPODARKA
  4. KULTURA
  5. MOTORYZACJA
  6. POLITYKA
  7. SPORT
  8. STYL ŻYCIA
  9. TURYSTYKA
  10. ZDROWIE I URODA

może Cię zainteresować

Głos Oświęcimski

Młodzi Hiszpanie z wizytą w grodzie nad Sołą

06 lipiec, 2017 | Wyświetleń:302

27 czerwca do Oświęcimia przyjechała grupa młodzieży z mieszczącego się w północnej Hiszpanii miasta Santander.

Sport

Odkryjcie Gwiazdę Południa!

10 lipiec, 2017 | Wyświetleń:219

4 dni pasjonującego ścigania się po nieznanych rowerowych górskich trasach. 3 urocze małopolskie miejscowości goszczące...

Głos Krakowski

Jaguary i lwy azjatyckie też mają nowy wybieg

06 lipiec, 2017 | Wyświetleń:196

Od czwartku, 6 lipca, kolejne duże koty ciepłolubne zamieszkujące krakowski Ogród Zoologiczny mogą spacerować po...

Głos Oświęcimski

Reprezentanci SMS Oświęcim na Mistrzostwach Polski w Lublinie

18 lipiec, 2017 | Wyświetleń:178

- Z dużym powodzeniem zaprezentowali się 15-letni podopieczni trenerki Jadwigi Zieleńskiej-Starzec w trakcie minionej imprezy...

Głos Krakowski

Nowa Huta i Podgórze złapią oddech?

07 lipiec, 2017 | Wyświetleń:164

Długo wyczekiwana i codziennie opłakiwana w korku przez tysiące kierowców wschodnia obwodnica Krakowa – wreszcie...

Głos Brzeski

Niebezpieczna bakteria

14 lipiec, 2017 | Wyświetleń:157

46 tysięcy osób z powiatu brzeskiego przez dobę nie mogło odkręcać kranu. Przyczyna? Groźne laseczki...

Głos Wadowicki

I Sztafeta Papieska Pawłowice-Wadowice

11 lipiec, 2017 | Wyświetleń:155

Dnia 16 lipca 2017 r. odbędzie się I Sztafeta Papieska Pawłowice-Wadowice z udziałem grupy biegowej...

Głos Tarnowski

Od Tarnovii do finału Ligi Mistrzów?

06 lipiec, 2017 | Wyświetleń:155

Mateusz Klich swoje pierwsze bramki strzelał w Tarnowie, a ostatnio, jako pierwszy Polak podpisał trzyletni...

Głos Krakowski

Kraków chce kupić 150 nowych autobusów elektrycznych

12 lipiec, 2017 | Wyświetleń:154

Już w tym roku do Krakowa trafi 112 nowych autobusów; w tym 20 z napędem...

Motoryzacja

Jak bezpiecznie prowadzić samochód nocą, czego unikać i jak zachowywać się w trudnych sytuacjach?

12 lipiec, 2017 | Wyświetleń:150

Jazda samochodem w nocy, pomimo mniejszego niż w porze dziennej natężenia ruchu, jest o wiele bardziej...

Głos Wielicki

Remonty dróg na ukończeniu

13 lipiec, 2017 | Wyświetleń:148

Ponad pół miliona złotych będzie kosztowała gminna inwestycja pn. „Przebudowa dróg gminnych i wewnętrznych wraz...

Głos Jaworznicki

Elektryczna rewolucja na drogach

13 lipiec, 2017 | Wyświetleń:146

Już wkrótce na ulice Jaworzna wyjadą nowe autobusy elektryczne. Flota Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej wzbogaci się...

najnowsze na GŁOS24