Referendum w Krakowie. 124 tys. podpisów i możliwy termin głosowania

124 295 podpisów — taki wynik ogłosili organizatorzy referendum w Krakowie, nazywając zbiórkę „ogromną mobilizacją i determinacją mieszkańców”. Komitet kończy dziś zbieranie podpisów i juz jutro planuje przekazanie list do komisarza wyborczego w Krakowie. Co to oznacza dla dalszego kalendarza referendum i ewentualnych przedterminowych wyborów?

Organizatorzy referendum w sprawie odwołania prezydenta Krakowa Aleksandra Miszalskiego oraz Rady Miasta Krakowa ogłosili, że zebrali już 124 295 podpisów. To wynik ponad dwukrotnie wyższy od ustawowego minimum, które w Krakowie wynosi 58 356 podpisów. Formalna procedura referendalna ruszyła27 stycznia 2026 roku — tego dnia do Komisarza Wyborczego w Krakowie I wpłynęło zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia referendum. Od tego momentu inicjatorzy mieli 60 dni na zebranie podpisów, ale kończą ją przed terminem.

„To ogromna mobilizacja i determinacja mieszkańców Krakowa”

W oststnim komunikacie komitet podkreśla, że przekroczenie granicy 120 tys. podpisów to „ogromna mobilizacja i determinacja mieszkańców Krakowa”, a rekord ostatniej doby — ponad 10,5 tys. podpisów w jeden dzień — ma być dowodem, że akcja nie wyhamowała nawet po osiągnięciu wymaganego progu. W ich ocenie „to jasny sygnał: mieszkańcy chcą mieć głos w sprawach swojego miasta”.

Już wczoraj organizatorzy przekazali: „to już nie ostatnie minuty a dogrywka” i ogłosili zamknięcie zbiórki. Zapowiedzieli też, że po zakończeniu akcji wniosek o odwołanie prezydenta i rady miasta trafi do komisarza wyborczego. Z dotychczasowych zapowiedzi wynika, że podpisy mają zostać złożone w środę, 11 marca.

Wcześniejszy finisz może przyspieszyć referendum

Jak wczesniejsze zakończenie zbiórki wpłynie na termin głosowania? Ustawa mówi jasno: komisarz wyborczy ma maksymalnie 30 dni od złożenia wniosku na wydanie postanowienia o przeprowadzeniu referendum albo o odrzuceniu wniosku. Oznacza to, że już decyzja zapadnie już 10 kwietnia.

Samo referendum musi się odbyć w dzień wolny od pracy, najpóźniej w 50. dniu od opublikowania postanowienia komisarza. To oznacza, że wcześniejsze złożenie podpisów przesunie głosowanie na wcześniejszy termin niż zakładany. Najprawdopodobniej odbędzie się 17 maja, bo 24 maja (kolejny możliwy termin) wypadają Zielone Świątki - dzień ustawowo wolny od pracy.  

Jeszcze kilka tygodni temu część komentarzy zakładała raczej końcówkę maja albo nawet połowę czerwca.

Kiedy referendum będzie ważne?

Tu trzeba oddzielić dwie kwestie: ważność referendum i jego wynik.

Samo referendum odwoławcze jest ważne wtedy, gdy weźmie w nim udział nie mniej niż 3/5 liczby osób, które uczestniczyły w wyborze odwoływanego organu. Co ciekawe, w przypadku referendum w Krakowie, bo inicjatorzy chcą odwołać Radę Miasta i Prezydenta, oznacza to dwa różne progi. Osobno liczony jest próg dla prezydenta miasta, a osobno dla rady miasta. Dla pytania o odwołanie prezydenta próg wynosi 158 555 osób — to 3/5 z 264 257 uczestników drugiej tury wyborów prezydenckich w Krakowie w 2024 roku. Dla pytania o odwołanie Rady Miasta Krakowa próg jest wyższy i wynosi 179 792 osoby — to 3/5 z 299 652 uczestników wyborów do rady miasta w 2024 roku.

To ważne, bo w praktyce może dojść do sytuacji, w której ważne będzie rozstrzygnięcie dotyczące prezydenta, ale nie rady miasta — jeśli frekwencja przekroczy niższy próg, lecz nie dobije do wyższego.

Żeby natomiast doszło do odwołania, nie wystarczy sama frekwencja. Wynik referendum jest rozstrzygający wtedy, gdy za jednym z rozwiązań oddano więcej niż połowę ważnych głosów. Innymi słowy: aby odwołać prezydenta albo radę miasta, ponad połowa ważnie głosujących w danym pytaniu musi opowiedzieć się „za odwołaniem”.

Jeśli referendum okaże się skuteczne, wybory też mogą przyspieszyć

Jeżeli referendum będzie ważne i zakończy się odwołaniem prezydenta albo rady miasta, uruchomi to kolejną procedurę. Zgodnie z Kodeksem wyborczym wybory przedterminowe zarządza się i przeprowadza w ciągu 90 dni od wystąpienia przyczyny ich przeprowadzenia. Dotyczy to zarówno wyborów rady, jak i przedterminowych wyborów prezydenta miasta. To oznacza, że sukces referendum może przyspieszyć nie tylko samo głosowanie referendalne, ale również termin ewentualnych wyborów przedterminowych.

Jeśli referendum odbyłoby się 17 maja i zakończyło się skutecznym odwołaniem władz miasta, graniczny termin przedterminowych wyborów przypadłby na 15 sierpnia 2026 roku — a więc w dzień ustawowo wolny od pracy i ważne święto państwowe. Można się więc spodziewać, że byłoby to najprawdopodobniej 9 sierpnia, ewentualnie 16 sierpnia, jeśli komisarz stwierdzi ważność wyborów dzień po nich.