Budżet Krakowa z dużymi cięciami. Wracają długo oczekiwane inwestycje

Skarbonka
Skarbonka / Pixabay

Blisko 300 mln zł oszczędności, mniejszy deficyt, tańsze bilety komunikacji miejskiej i powrót do planów budowy nowych linii tramwajowych, w tym na Kliny. Nowy prezydent Krakowa Łukasz Gibała przedstawił projekt budżetu na 2027 rok. Zapowiada ograniczenie wydatków na administrację, promocję i turystykę, ale jednocześnie obiecuje większe nakłady na edukację i inwestycje ważne dla mieszkańców. Czy uda mu się pogodzić oszczędności z realizacją wyborczych obietnic? I czy radni, którzy dotychczas popierali Aleksandra Miszalskiego, zaakceptują nowy kierunek polityki miasta? Najbliższe tygodnie będą pierwszym poważnym sprawdzianem nowej prezydentury.

W skrócie:

  • Łukasz Gibała przedstawił projekt budżetu Krakowa na 2027 rok. Zakłada blisko 300 mln zł oszczędności i zmniejszenie deficytu do 956,9 mln zł.
  • Miasto ograniczy wydatki na administrację, promocję i turystykę, ale zapowiada większe nakłady na edukację.
  • Do planów wracają nowe linie tramwajowe, m.in. na Kliny, Azory i Złocień. Na razie chodzi głównie o przygotowanie dokumentacji.
  • Więcej pieniędzy ma trafić na remonty pustostanów i do krakowskich dzielnic. Zaplanowano również inwestycje w drogi, szkoły i tereny zielone.
  • Kontrowersje budzi rzeczywista skala oszczędności. Ostateczny kształt budżetu zależy od decyzji Rady Miasta.

Jeszcze niedawno z krakowskiego magistratu płynęły ostrzeżenia o dramatycznej sytuacji finansowej miasta. Rosnące zadłużenie, wielomilionowy deficyt i coraz większe koszty bieżącego funkcjonowania samorządu stawiały pod znakiem zapytania realizację kolejnych inwestycji. Aleksander Miszalski przekonywał, że samymi oszczędnościami nie uda się rozwiązać problemów Krakowa.

Teraz jego następca zapowiada zmianę podejścia. Łukasz Gibała, który objął urząd niespełna miesiąc temu, przedstawił projekt budżetu na 2027 rok. Jak zapewnia, w tym krótkim czasie udało się przeanalizować wydatki miejskich jednostek, znaleźć blisko 300 mln zł oszczędności i ograniczyć planowany deficyt.

Projekt, przekazany Radzie Miasta 16 listopada, zakłada dochody w wysokości 10,93 mld zł i wydatki sięgające 11,88 mld zł. Deficyt ma wynieść 956,9 mln zł, czyli o blisko 320 mln zł mniej niż w aktualnym planie na 2026 rok. Prezydent zapowiada jeszcze ambitniejszy cel: zrównoważenie budżetu w 2029 roku.

Oszczędności, ale nie na mieszkańcach?

Gdzie nowy prezydent znalazł pieniądze? Przede wszystkim w wydatkach bieżących, które przez ostatnie lata stanowiły jedno z największych obciążeń krakowskiego budżetu.

Miasto ogranicza wydatki na promocję i turystykę, likwiduje część struktur administracyjnych, rezygnuje z wydawania miejskiej gazety i członkostwa w wybranych organizacjach. Oszczędności mają przynieść także zmiany w funkcjonowaniu miejskich spółek.

Gibała zmienia Kraków. Zwolnienia, roszady i kontrowersje
Gibała likwiduje departamenty, odwołuje dyrektorów i zarząd KHK. Zmiany budzą kontrowersje. Radni pytają o wolontariuszy i konflikt interesów.

– Jednym z priorytetów mojej prezydentury jest uzdrowienie finansów Krakowa. W kampanii wyborczej zapowiadałem, że takie działania podejmę od razu po objęciu funkcji – podkreśla Łukasz Gibała.

Według informacji magistratu lepsze wykorzystanie potencjału spółek miejskich ma przynieść dodatkowe 50 mln zł. Kolejne 25 mln zł pozostanie w budżecie dzięki rezygnacji z dotychczasowego corocznego przekazywania tej kwoty na spłatę kredytu związanego z TAURON Areną Kraków.

Ważnym wskaźnikiem jest także planowana nadwyżka operacyjna, czyli różnica między bieżącymi dochodami a wydatkami miasta. W 2027 roku ma wynieść blisko 389 mln zł, podczas gdy w aktualnym planie na 2026 rok to około 51 mln zł. Oznaczałoby to, że Kraków będzie w stanie pokrywać koszty codziennego funkcjonowania z bieżących dochodów i pozostanie mu część środków na inne potrzeby, w tym inwestycje.

To istotna zmiana, ponieważ właśnie brak wystarczającej nadwyżki operacyjnej był jednym z najpoważniejszych problemów finansowych miasta.

Trzeba jednak pamiętać, że poprawa wyniku nie wynika wyłącznie z oszczędności. Kraków spodziewa się również wyższych dochodów z podatków PIT i CIT. Mają one przynieść łącznie niemal 6,6 mld zł.

Co więcej, porównania wydatków wymagają ostrożności. W stosunku do planu na 2026 rok po dokonanych w ciągu roku zmianach przyszłoroczne wydatki będą niższe o około 250 mln zł. Jednak w porównaniu z budżetem pierwotnie uchwalonym na 2026 rok są wyższe o ponad 412 mln zł. Nie oznacza to więc, że całe miejskie wydatki nominalnie maleją względem pierwotnych założeń tegorocznego budżetu.

Nowy prezydent deklaruje przy tym, że cięcia nie obejmą najważniejszych usług publicznych. Na edukację, łącznie z inwestycjami, zarezerwowano ponad 4,2 mld zł, a na transport i łączność około 2,43 mld zł. Miasto zapowiada także obniżenie cen biletów komunikacji miejskiej.

Wszystko to ma pokazać, że ograniczanie wydatków nie musi oznaczać rezygnacji z potrzeb mieszkańców. Czy rzeczywiście tak będzie? Odpowiedź przyniesie dopiero realizacja budżetu.

Tramwaj na Kliny wraca. I nie tylko on

Jedną z najważniejszych wiadomości dla mieszkańców jest zapowiedź powrotu do projektów inwestycji komunikacyjnych, które od lat pozostawały na etapie koncepcji i nie doczekały się realizacji.

Szczególnie długo na konkretną decyzję czekali mieszkańcy Klinów, jednego z intensywnie rozbudowujących się osiedli położonego na południu Krakowa. Brak połączenia tramwajowego i problemy z dojazdem do centrum są tam od lat przedmiotem interwencji i protestów.

Teraz władze miasta zapowiadają rozpoczęcie w 2027 roku prac projektowych nad linią tramwajową prowadzącą na Kliny i dalej w kierunku przystanku kolejowego SKA w Opatkowicach. Przygotowania mają obejmować również uzyskanie niezbędnych decyzji środowiskowych.

– W końcu konkretna decyzja w sprawie budowy tramwaju na Kliny – skomentował radny Michał Starobrat z Krakowa dla Mieszkańców, który uczestniczył w pracach nad nowym projektem budżetu.

Radny, od dawna zabiegający o poprawę komunikacji w tej części miasta, nie kryje zadowolenia. W swoim wpisie podkreśla, że tym razem nie chodzi już o kolejne opracowania koncepcyjne, lecz o dokumentację projektową, która ma przybliżyć inwestycję do realizacji.

Kliny nie są jedynym osiedlem, które może doczekać się przełomu. W 2027 roku mają rozpocząć się przygotowania do pięciu nowych połączeń tramwajowych. Poza trasą na Kliny i do Opatkowic chodzi o linię w ciągu ulicy Lema, połączenie Azorów z Bronowicami Wielkimi, trasę Cichy Kącik – Azory oraz przedłużenie linii z osiedla Piastów w kierunku przystanku kolejowego Kraków Piastów.

W 2028 roku planowane jest rozpoczęcie przygotowań do dwóch kolejnych tras: na Złocień oraz do Szpitala Uniwersyteckiego w Prokocimiu.

To łącznie siedem kierunków rozwoju sieci tramwajowej, ale warto podkreślić istotne rozróżnienie: zapowiedź rozpoczęcia prac projektowych nie oznacza jeszcze rozpoczęcia budowy. Na realizację większości połączeń mieszkańcy będą musieli poczekać, jednak już jest to wyczekiwana przez wielu informacja i nadzieja na lepsze połaczenie z centrum Krakowa. Sam prezydent ocenia, że nowe trasy mogą powstać w perspektywie pięciu do siedmiu lat.

Osobnym przedsięwzięciem jest budowa linii tramwajowej Krowodrza Górka – Azory, o którą mieszkańcy zabiegali od lat. Inwestycja jest na zaawansowanym etapie przygotowań, a miasto pozyskało na nią ponad 172 mln zł dofinansowania unijnego. Do projektu budżetu wraca również połączenie Cichy Kącik – Azory, z którego realizacji zrezygnował w czerwcu 2026 roku ówczesny prezydent Stanisław Kracik. W przyszłym roku kontynuowane będą także rozpoczęte już prace przy przebudowie ulicy Starowiślnej, w tym torowiska tramwajowego, oraz budowie węzła przesiadkowego z parkingiem P&R Bronowice. Kontynuowana będzie również realizacja przystanku kolejowego SKA Kraków Prądnik Czerwony, dla którego pod koniec października podpisano umowę z wykonawcą na projektowanie i budowę.

Co ważne, najnowsze informacje mówią o rezygnacji z kosztownej budowy metra.

Drogi, szkoły, mieszkania i tereny zielone

Lista zaplanowanych przedsięwzięć jest znacznie dłuższa, choć pieniędzy na inwestycje będzie mniej niż w obecnym roku. Wydatki majątkowe mają wynieść około 1,53 mld zł, czyli o blisko 170 mln zł mniej niż w pierwotnym budżecie na 2026 rok.

Miasto chce jednak kontynuować lub przygotowywać wiele inwestycji, na które mieszkańcy czekają od lat. Wśród zadań drogowych znalazły się m.in. budowa ulicy 8 Pułku Ułanów, poprawa komunikacji w rejonie ulic Zawiłej i Kobierzyńskiej, rozbudowa ulic Wrony i Meiera, budowa wiaduktu w ciągu ulicy Kąpielowej oraz modernizacje dróg, chodników i infrastruktury rowerowej.

Tu powinno powstać rondo. Mieszkańcy Ruczaju wciąż czekają
Wraca temat budowy ronda na skrzyżowaniu Lubostroń i Kobierzyńskiej na Ruczaju. Wszystko zależy czy inwestycje trafi do budżetu 2027 Krakowa.

W projekcie przewidziano również budowę i rozbudowę placówek oświatowych, w tym Szkoły Podstawowej nr 54 wraz z przedszkolem przy ulicy Tynieckiej na Dębnikach, nowego zespołu szkolno-przedszkolnego przy ulicy bp. Albina Małysiaka na osiedlu Kliny oraz szkoły podstawowej w rejonie ulic Dekerta i Portowej na Zabłociu.

Zmiany mają objąć także politykę mieszkaniową. Władze miasta zapowiadają ograniczenie sprzedaży miejskiego majątku. Dochody z tego tytułu mają spaść z 84,8 mln zł w 2026 roku do 39,8 mln zł w 2027 roku. Jednocześnie więcej pieniędzy ma trafić na remonty pustostanów. Jak podaje Starobrat, środki własne miasta na ten cel mają wzrosnąć z 10,25 do 18,25 mln zł, a dodatkowe 6 mln zł ma pochodzić z Banku Gospodarstwa Krajowego. Celem na przyszły rok jest wyremontowanie ponad 500 pustych lokali, które mogłyby ponownie służyć mieszkańcom.

W planach są także inwestycje w zieleń i rekreację, m.in. rewitalizacja Parku Kurdwanów, Parku Decjusza i Bulwarów Wiślanych, rozwój Parku Grzegórzeckiego, zagospodarowanie terenów zielonych w Bronowicach oraz działania związane z odbetonowaniem przestrzeni miejskiej.

Zapisano również przedsięwzięcia sportowe, kulturalne i związane z ochroną zdrowia, w tym modernizację Szpitala Specjalistycznego im. Stefana Żeromskiego, budowę basenów i hal sportowych oraz prace przy dawnym kinie Światowid i Forcie św. Benedykta.

Ważna zmiana dotyczy samych dzielnic. Do ich dyspozycji ma trafić 114,2 mln zł, o 15 mln zł więcej niż w 2026 roku. Oznacza to większe możliwości finansowania lokalnych przedsięwzięć, choć i tutaj ostateczne znaczenie będą miały konkretne zadania i terminy ich realizacji.

Nie wszyscy podzielają optymizm

Michał Starobrat, który uczestniczył w przygotowaniu projektu budżetu, uważa, że nowym władzom udało się uniknąć znacznie poważniejszych problemów finansowych. W swoim obszernym komentarzu radny przekonuje, że projekt pozostawiony przez poprzednie kierownictwo miasta zakładał deficyt sięgający około 1,5 mld zł, a rosnące zadłużenie mogło doprowadzić do konieczności wprowadzenia restrykcyjnego programu naprawczego.

Starobrat przypisuje odpowiedzialność za sytuację finansową poprzednim władzom Krakowa, w tym Aleksandrowi Miszalskiemu i jego zastępcy Stanisławowi Kracikowi. Jego zdaniem zmiany wprowadzone przez Gibałę pozwolą stopniowo ustabilizować miejskie finanse.

To jednak ocena polityczna radnego. Przedstawione przez niego wyliczenia dotyczące wcześniejszej wersji projektu i ryzyka programu naprawczego wymagają odrębnej weryfikacji w dokumentach finansowych miasta.

Nie brakuje też pytań o rzeczywistą skalę oszczędności. Portal Krakowski Raport zwrócił uwagę, że choć prezydent mówi o około 300 mln zł ograniczonych wydatków, w pierwszym komunikacie magistratu wskazano konkretne kwoty jedynie dla 75 mln zł. Pozostaje więc pytanie, gdzie dokładnie znaleziono pozostałe oszczędności i jak przełożą się one na funkcjonowanie miejskich instytucji.

Analiza opublikowana przez portal pokazuje również, że nie wszystkie dziedziny zyskają. W porównaniu z pierwotnym budżetem na 2026 rok mniej pieniędzy przewidziano m.in. na kulturę i ochronę dziedzictwa, sport oraz administrację publiczną.

Zmniejszenie deficytu nie oznacza ponadto końca zadłużania miasta. Kraków nadal zamierza zaciągać nowe zobowiązania, choć przyrost długu ma być mniejszy niż w bieżącym roku.

Pierwszy sprawdzian dla Gibały. Drugi dla radnych

Projekt budżetu na 2027 rok to coś więcej niż zestawienie dochodów i wydatków. To pierwszy poważny sprawdzian dla Łukasza Gibały i jego wyborczych obietnic.

Przez lata, jeszcze jako radny, a później lider opozycji wobec kolejnych władz Krakowa, zbierał głosy mieszkańców, podejmował interwencje, składał interpelacje i przeprowadzał ankiety dotyczące problemów miasta. W czasie kampanii wyborczej odbył dziesiątki spotkań, przekonując, że Kraków powinien być zarządzany przede wszystkim z myślą o potrzebach jego mieszkańców. Teraz ma okazję pokazać, jak te deklaracje przełożą się na konkretne decyzje finansowe.

Czy długo oczekiwane inwestycje rzeczywiście ruszą? Czy oszczędności w administracji pozwolą poprawić jakość miejskich usług? Czy obniżki cen biletów i większe nakłady na lokalne przedsięwzięcia zrekompensują ograniczenia w innych dziedzinach? Na odpowiedzi trzeba będzie poczekać. Najpierw jednak prezydent musi przekonać do swojego projektu Radę Miasta. A to może okazać się równie trudnym zadaniem jak znalezienie oszczędności.

Dotychczasowa większość radnych przez długi czas wspierała politykę Aleksandra Miszalskiego. Po zmianie prezydenta układ polityczny w magistracie uległ zasadniczej zmianie, ale nie oznacza to automatycznie zmiany większości w radzie.

Radni mogą zgłaszać poprawki do projektu budżetu, a dysponując odpowiednią liczbą głosów, mają realny wpływ na jego ostateczny kształt. Oczywiście ich możliwości ograniczają przepisy dotyczące finansów publicznych, jednak pole do negocjacji pozostaje szerokie.

Czy radni obecnej opozycji będą blokować propozycje nowego prezydenta, czy poprą przedsięwzięcia, na które czekają mieszkańcy? A może spróbują przeforsować własne inwestycje i rozwiązania, zmieniając polityczne priorytety przedstawionego projektu?

Oni również mają przecież zobowiązania wobec wyborców. A mieszkańcy Klinów, Złocienia, Azorów czy innych części Krakowa będą zapewne mniej zainteresowani tym, kto jest autorem proponowanych zmian w planie inwestycji niż tym, czy wreszcie zostaną one zrealizowane. Budżet na 2027 rok pokaże więc nie tylko, jak Łukasz Gibała zamierza zarządzać Krakowem, ale także, na ile nowy układ polityczny w mieście pozwoli mu realizować zapowiadane zmiany.

Kraków - najnowsze informacje

Rozrywka