Kongres Przewodniczących Rad w Krakowie. Jak skuteczniej odpowiadać na potrzeby mieszkańców?

Ponad 300 samorządowców z całej Polski spotkało się w Krakowie, by rozmawiać o przyszłości lokalnej demokracji, bezpieczeństwie mieszkańców i wyzwaniach stojących przed radami gmin, powiatów i sejmikami. – Samorząd to przede wszystkim ludzie, ich potrzeby i odpowiedzialność za miejsce, w którym żyją – podkreślił wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar.

W piątek, 13 listopada w Krakowie rozpoczął się IV Krajowy Kongres Przewodniczących Rad, odbywający się pod hasłem „Wspólnota, odpowiedzialność, samorząd”. Dwudniowe wydarzenie zgromadziło przewodniczących i wiceprzewodniczących rad, radnych, przedstawicieli administracji publicznej oraz ekspertów zajmujących się funkcjonowaniem samorządów. Do Krakowa przyjechali reprezentanci różnych województw, zarówno z dużych miast, jak i niewielkich gmin.

Kongres jest nie tylko okazją do poszerzenia wiedzy o przepisach, nowych obowiązkach i sposobach usprawnienia pracy samorządu. Równie ważne są bezpośrednie spotkania i wymiana doświadczeń. W rozmowach prowadzonych podczas przerw i w kuluarach szybko okazuje się, że samorządowcy z różnych części kraju mierzą się z podobnymi problemami, choć działają w odmiennych warunkach.

Organizatorem wydarzenia jest Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego (FRDL) – organizacja działająca od 1989 roku na rzecz rozwoju samorządności, społeczeństwa obywatelskiego i demokracji lokalnej. Fundacja wspiera samorządy poprzez szkolenia, doradztwo, badania i tworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń. Partnerem głównym jest Województwo Małopolskie. Głos24 objął wydarzenie patronatem medialnym.

Samorząd ponad politycznymi podziałami

Uczestników kongresu powitali m.in. wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar, marszałek województwa Łukasz Smółka oraz przewodniczący Rady Miasta Krakowa Jakub Kosek.

Wojewoda zwrócił uwagę, że fundamentem samorządności jest troska o mieszkańców i odpowiedzialność za lokalną wspólnotę. – Samorząd to przede wszystkim ludzie, ich potrzeby i odpowiedzialność za miejsce, w którym żyją – podkreślił Krzysztof Jan Klęczar.

Podczas wystąpienia przypomniał również, że jest szefem małopolskich struktur PSL. Mimo własnego zaangażowania partyjnego przekonywał, że na poziomie gminy samorząd powinien pozostawać wolny od politycznych podziałów. Radni, niezależnie od reprezentowanych ugrupowań, odpowiadają bowiem przede wszystkim przed mieszkańcami, a celem ich działalności powinno być dobro lokalnej wspólnoty. Jak zaznaczył, polityczne spory można pozostawić choćby sejmikowi województwa.

Do znaczenia współpracy nawiązał również marszałek Łukasz Smółka, zwracając uwagę na odpowiedzialność spoczywającą na przewodniczących rad.

– Pozwólcie, że podziękuję za Waszą pracę, bo Państwo przewodniczący i wiceprzewodniczący, kierując pracami rady, prowadząc sesje, bierzecie na siebie bardzo dużą presję społeczną, odpowiedzialność – mówił marszałek.

Podkreślał, że przewodniczący rad, prowadząc obrady osób reprezentujących często różne interesy i poglądy, odgrywają istotną rolę w budowaniu porozumienia i poczucia wspólnoty.

Bezpieczeństwo i obrona cywilna ważnym tematem rozmów

Tegoroczny kongres odbywa się w szczególnej atmosferze, kilka dni po tragicznym zamachu w centrum Krakowa. Pamięć ofiar uczczono minutą ciszy, do której wezwali prowadzący spotkanie oraz przewodniczący Rady Miasta Krakowa Jakub Kosek.

Zarówno wojewoda, jak i marszałek podkreślali, że Kraków pozostaje bezpiecznym miastem. Łukasz Smółka zwrócił uwagę na znaczenie współdziałania administracji rządowej, władz miasta i samorządu województwa w sytuacjach kryzysowych.

– W momencie, kiedy jest kryzys, wszyscy patrzymy w jednym kierunku, czyli na zdrowie i bezpieczeństwo naszych mieszkańców i turystów – mówił marszałek.

Bezpieczeństwo mieszkańców, ochrona ludności i obrona cywilna należą do ważnych tematów tegorocznego spotkania. Dyskusje dotyczą nie tylko nowych obowiązków samorządów, ale także praktycznego przygotowania lokalnych wspólnot na sytuacje kryzysowe.

O tym, jak istotne są to zagadnienia, świadczyły również rozmowy w kuluarach. Samorządowcy wymieniali się doświadczeniami dotyczącymi organizacji systemów bezpieczeństwa, współpracy ze służbami i przygotowania gmin do nowych zadań. W obliczu współczesnych zagrożeń są to kwestie, które coraz częściej pojawiają się w codziennej pracy lokalnych władz.

Jak wzmocnić rolę rad i przewodniczących?

Głównym celem kongresu jest poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, jak wzmacniać rady gmin, powiatów i sejmiki, aby były nie tylko organami podejmującymi uchwały, lecz także rzeczywistymi miejscami debaty, kontroli i współdecydowania o rozwoju lokalnych wspólnot.

Wśród omawianych zagadnień znalazły się relacje rad z wójtami, burmistrzami i prezydentami miast, jawność działania samorządu, organizacja sesji oraz funkcje kontrolne radnych. Dyskutowano również o wyzwaniach demograficznych, szczególnie starzeniu się społeczeństwa i wyludnianiu niektórych regionów, a także o konfliktach wokół inwestycji, planowaniu przestrzennym i odnawialnych źródłach energii.

W kongresie uczestniczą uznani eksperci i praktycy samorządowi, wśród nich prof. Jerzy Hausner, były wicepremier i minister gospodarki, Jerzy Stępień, jeden ze współtwórców reformy samorządowej w Polsce, dr Cezary Trutkowski, prezes FRDL, a także eksperci prawa samorządowego Maciej Kiełbus i dr Aneta Kowalewska.

Obecność ekspertów pozwala spojrzeć na omawiane problemy zarówno od strony prawnej, jak i praktycznej. Dla uczestników szczególnie istotna jest możliwość zadawania pytań i skonfrontowania opinii specjalistów z doświadczeniami wyniesionymi z codziennej pracy w samorządach.

Kim są przewodniczący rad? Nowa inicjatywa badawcza

Ciekawym elementem tegorocznego kongresu jest ankieta prowadzona wśród uczestników, dotycząca samych przewodniczących rad. Badanie ma pomóc ustalić, kim są osoby pełniące tę funkcję, jak postrzegają swoją rolę, z jakimi trudnościami się mierzą i jak oceniają możliwości wpływania na funkcjonowanie samorządu.

Wyniki ankiety mają zostać przedstawione drugiego dnia kongresu, w sobotę 14 listopada. FRDL planuje również przeprowadzenie szerszego, ogólnopolskiego badania poświęconego przewodniczącym rad.

To interesująca inicjatywa, ponieważ choć przewodniczący organizują pracę rad, prowadzą sesje i odpowiadają za sprawny przebieg obrad, ich doświadczenia oraz potrzeby rzadko stają się przedmiotem odrębnych analiz.

Drugi dzień: praktyka, dialog i przyszłość samorządu

Sobotni program kongresu będzie koncentrował się na praktycznych aspektach funkcjonowania rad. Zaplanowano rozmowy o uprawnieniach mieszkańców podczas sesji, funkcjach kontrolnych radnych, pracy komisji oraz zasadach współpracy między organami samorządu.

Nowością tegorocznej edycji jest „Warsztat Przewodniczącego Rady”, podczas którego uczestnicy będą mogli wspólnie analizować konkretne problemy związane z prowadzeniem sesji, rozwiązywaniem konfliktów i komunikacją z mieszkańcami.

Jednym z ważnych tematów będzie również przeciwdziałanie polaryzacji społecznej i rola samorządu w budowaniu lokalnej wspólnoty. To zagadnienie szczególnie aktualne w czasach narastających podziałów i coraz ostrzejszych sporów wokół lokalnych decyzji.

Jak podkreśla wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar:

– Szczególna odpowiedzialność spoczywa na przewodniczących rad, którzy dbają o jakość debaty, sprawność pracy rady i reprezentowanie głosu mieszkańców. Właśnie dlatego tak istotna jest wymiana doświadczeń i wspólna rozmowa o tym, jak skutecznie odpowiadać na potrzeby lokalnych wspólnot.