Łukasz Gibała wstrzymuje przygotowania do budowy krakowskiego metra za 13–15 mld zł i stawia na tramwaje. Protestują byli rektorzy AGH, decyzję krytykują politycy, a najgłośniej były prezydent Aleksander Miszalski, dla którego metro było sztandarową obietnicą wyborczą. Tymczasem Kraków wraca do rozwiązań bliskich koncepcji Jacka Majchrowskiego, a najnowszy raport państwowych ekspertów podważa opłacalność klasycznego metra.
W skrócie:
- Gibała wstrzymuje przygotowania do budowy metra i zapowiada siedem nowych tras tramwajowych.
- Byli rektorzy AGH, Miszalski i Piątkowska krytykują decyzję władz Krakowa.
- Metro miało kosztować 13–15 mld zł, ale nie zapewniono finansowania inwestycji.
- Eksperci CUPT kwestionują opłacalność klasycznego metra i rekomendują premetro.
- Nowe władze wracają do rozwiązań bliskich koncepcji Jacka Majchrowskiego.
- Pozostaje pytanie, co stanie się z kosztowną dokumentacją i czy koncepcja metra jeszcze powróci.
Metro miało połączyć Nową Hutę z południowo-zachodnimi dzielnicami Krakowa, radykalnie skrócić czas podróży i stać się kołem zamachowym rozwoju miasta. Teraz jego przyszłość stanęła pod znakiem zapytania. W projekcie budżetu na 2027 rok zabrakło pieniędzy na dalsze przygotowania do budowy podziemnej kolei.
– Nie będziemy, jak poprzednie ekipy, obiecywać niczego z metrem. Wycofujemy się z tego projektu – powiedział portalowi LoveKraków.pl wiceprezydent Karol Wałachowski. Zastrzegł jednocześnie, że chodzi o okres, w którym nie ma zapewnionego finansowania centralnego lub europejskiego.
Magistrat łagodzi jednak wymowę tej deklaracji. Wiceprezydent Jan Hoffman w rozmowie z PAP zapewnił, że nie zapadła ostateczna decyzja o rezygnacji z budowy metra. Miasto zawiesza przygotowania, ponieważ nie zamierza finansować ich bez gwarancji wsparcia zewnętrznego.
Problem w tym, że zdaniem krytyków właśnie takie przygotowania są niezbędne, aby kiedykolwiek otrzymać wielomiliardowe dofinansowanie.
Rektorzy protestują, politycy bronią metra
W środę 18 listopada przeciwko decyzji władz miasta wystąpili dwaj byli rektorzy Akademii Górniczo-Hutniczej – prof. Antoni Tajduś i prof. Tadeusz Słomka. Przekonywali, że Kraków nie musi dziś mieć pieniędzy na całą inwestycję, ale powinien kontynuować badania geologiczne, przygotowywać dokumentację i zabiegać o finansowanie. – Jeśli teraz zatrzymamy ten projekt, to tracimy 4–5 lat – ostrzegał prof. Słomka. – My na razie mówimy o badaniach. Muszą być wykonane i one są stosunkowo tanie w porównaniu do całego wykonania metra – argumentował prof. Tajduś. Obaj podkreślali, że nowe trasy tramwajowe są potrzebne, ale nie zastąpią podziemnej kolei.
Naukowców poparła Monika Piątkowska, była kandydatka Koalicji Obywatelskiej na prezydenta Krakowa. – W pełni popieram protest byłych rektorów. Zaniechanie budowy metra, prac przygotowawczych, przygotowywania dokumentów koniecznych do finansowania inwestycji, aktywnego poszukiwania środków na metro – to wszystko to działania szkodliwe dla miasta – napisała w mediach społecznościowych.
Piątkowska przypomniała, że w referendum z 2014 roku za metrem opowiedziało się ponad 112 tys. krakowian. Podkreśliła również znaczenie podziemnej kolei dla bezpieczeństwa. Jej zdaniem odpowiednio zaprojektowane stacje mogłyby pełnić funkcję schronów, podobnie jak w Kijowie i Charkowie podczas rosyjskich bombardowań.
Jeszcze ostrzej decyzję następcy ocenił Aleksander Miszalski. – Krakowa nie stać na brak metra! – przekonuje były prezydent, nazywając wstrzymanie przygotowań decyzją krótkowzroczną, nieprzemyślaną i głupią.
W obszernym wpisie przedstawił dziesięć argumentów na rzecz inwestycji. Wskazał między innymi na ograniczoną przepustowość tramwajów w centrum, potrzebę lepszego skomunikowania rozwijających się osiedli, skrócenie podróży, korzyści gospodarcze oraz możliwość wykorzystania stacji jako schronów.
Miszalski przypomniał też, że w analizowanym modelu finansowania wkład Krakowa miał wynieść zaledwie 8–10 proc. kosztów budowy, a pozostałe pieniądze planowano pozyskać z funduszy europejskich, budżetu państwa i ewentualnie partnerstwa publiczno-prywatnego. Problem w tym, że był to model zakładany, a nie uzgodniony i zagwarantowany.
Decyzję skrytykował również radny PiS Michał Drewnicki, który w rozmowie z Radiem Wnet przekonywał, że Kraków potrzebuje metra, a bez odpowiedniej dokumentacji trudno będzie pozyskać pieniądze na jego budowę.
Polityczna obietnica Miszalskiego
Trudno się dziwić zaangażowaniu byłego prezydenta. Metro było jednym z najważniejszych punktów jego programu w wyborach samorządowych w 2024 roku. Miszalski zapowiadał rozpoczęcie budowy już w 2028 roku, a podczas kampanii deklarował: Jak będzie trzeba, to pieniądze wytrzasnę spod ziemi. Po zwycięstwie konsekwentnie promował koncepcję dwóch linii metra, przedstawiając ją jako inwestycję, która odmieni Kraków.
W lutym 2026 roku w rozmowie z Łukaszem Wantuchem w studiu Głos24 bronił jej ówczesny wiceprezydent Stanisław Mazur. – Kraków nie może sobie pozwolić na to, żeby nie mieć metra – przekonywał. Wantuch pytał, czy realizacja tak kosztownej inwestycji nie odbędzie się kosztem tramwajów i innych potrzeb mieszkańców. Mazur argumentował, że większość pieniędzy powinna pochodzić spoza budżetu samorządu. – Projekt metra finansowany jest z budżetu centralnego. To jest około 50–60% – mówił, przedstawiając zakładany model finansowania.
Dziś były wiceprezydent również należy do krytyków wycofania się z projektu. Miszalski i jego współpracownicy bronią więc nie tylko koncepcji transportowej, ale również jednego z najważniejszych symboli własnych rządów.
Majchrowski mówił to od lat
Jest w tej historii pewien polityczny paradoks. Obecny prezydent Krakowa wraca do rozwiązań zbliżonych do tych, które promował Jacek Majchrowski. Ten sam, który dziś nie szczędzi Gibale krytyki, a przez lata był jego politycznym przeciwnikiem.
W maju 2021 roku na Głos24 przypominaliśmy stanowisko ówczesnego prezydenta wobec klasycznego metra. – To się nie opłaca i nie ma sensu tego robić – mówił Majchrowski. Argumentował, że Kraków nie ma wystarczających potoków pasażerskich, aby uzasadnić tak kosztowną inwestycję.
Kilka tygodni później miasto zaprezentowało wyniki studium wykonalności, za które zapłaciło 9,5 mln zł. Zamiast klasycznego metra wybrano premetro, czyli system wykorzystujący tramwaje kursujące w tunelach pod centrum oraz po wydzielonych torowiskach na powierzchni.
– Z analiz finansowych wynika, że możliwy do sfinansowania i utrzymania bez dofinansowania zewnętrznego jest wyłącznie wariant premetra T6D – tłumaczył wtedy Majchrowski.
Do tej decyzji wróciliśmy w listopadzie 2025 roku, gdy były prezydent był gościem Łukasza Wantucha w studiu Głos24. Majchrowski wyjaśniał wówczas, dlaczego mimo własnego sceptycyzmu zamówił kosztowne analizy metra. Jak mówił, nie chciał ignorować wyniku referendum, ale przeprowadzone badania utwierdziły go w przekonaniu, że rozsądniejszym rozwiązaniem jest premetro. – Nie chciałem działać wbrew woli mieszkańców – podkreślał.
Po latach Kraków ponownie stawia na tramwaje i rozwiązania tańsze od klasycznej kolei podziemnej. Nie oznacza to jeszcze powrotu do konkretnego projektu premetra z 2021 roku. Historia zatoczyła jednak koło: rozwiązanie, od którego odszedł Miszalski, znów okazuje się atrakcyjne dla władz miasta.
Państwowi eksperci: klasyczne metro nie ma uzasadnienia
Co ciekawe, argumenty dawnego prezydenta znalazły potwierdzenie w najnowszej analizie Centrum Unijnych Projektów Transportowych, przygotowanej na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury. Raport opublikowano we wrześniu 2026 roku, a szczegółowe rekomendacje dla Krakowa przedstawiono 7 października. Wnioski są jednoznaczne: budowa klasycznego metra ciężkiego w Krakowie nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego ani funkcjonalnego.
Eksperci wskazują, że prognozowana liczba pasażerów jest zbyt mała, aby uzasadnić ogromne nakłady inwestycyjne i późniejsze koszty eksploatacji. Zwracają też uwagę na zagrożenia związane z drążeniem tuneli pod historycznym centrum miasta. Wibracje, osiadanie gruntu i skomplikowane warunki geotechniczne mogłyby stanowić ryzyko dla fundamentów zabytkowych kamienic.
Zamiast klasycznej podziemnej kolei rekomendują premetro, rozwój Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej oraz lepszą integrację istniejącego transportu. Ich zdaniem takie rozwiązanie pozwoliłoby osiągnąć znaczną część korzyści komunikacyjnych przy zdecydowanie niższych kosztach.
Analizowano również możliwość wykorzystania metra jako schronów dla ludności. Nawet ten argument nie zmienił jednak oceny opłacalności inwestycji. Raport nie zakazuje budowy metra, ale stanowi ważny sygnał ze strony instytucji zajmującej się finansowaniem projektów transportowych ze środków europejskich.
Trudno zignorować fakt, że kiedy politycy apelują o miliardy na metro, państwowi eksperci przekonują, że Kraków powinien raczej rozwijać rozwiązanie, które proponowano już pięć lat temu.
Referendum sprzed 12 lat. Czy Krakowianie nadal chcą metra?
Zwolennicy inwestycji chętnie przywołują wyniki referendum z 25 maja 2014 roku. Za budową metra opowiedziało się wówczas 112 856 mieszkańców, czyli 55,11 proc. głosujących. Przeciw było 91 939 osób. Frekwencja wyniosła 35,96 proc. To ważny głos, ale oddany ponad dwanaście lat temu, gdy koszty inwestycji, możliwości finansowe miasta i perspektywy rozwoju transportu wyglądały inaczej.
Tymczasem we wrześniu 2026 roku ówczesny kandydat na prezydenta Jan Hoffman przedstawił wyniki sondażu przeprowadzonego przez pracownię Opinia24 na próbie ponad tysiąca mieszkańców. Z badania wynikało, że 57 proc. respondentów uznaje rozbudowę sieci tramwajowej za ważniejszą niż budowę metra. Większość nie chciała również ograniczania innych inwestycji komunikacyjnych z powodu kosztownego projektu podziemnej kolei.
Nie oznacza to, że Krakowianie całkowicie odrzucili metro. Pokazuje jednak, że gdy trzeba wybierać, na co przeznaczyć publiczne pieniądze, tramwaje mają silnych zwolenników.
Tusk i Kosiniak-Kamysz obiecywali pieniądze. Metro nie pomogło Piątkowskiej
Jednym z tematów przedterminowej kampanii prezydenckiej w Krakowie było również finansowanie metra. Najważniejsi politycy obozu rządzącego, którzy zaangażowali się w kampanię Moniki Piątkowskiej, zapewniali, że miasto może liczyć na wsparcie państwa.
– Tak, mój rząd jest na to gotowy. Będą pieniądze na budowę metra – deklarował 20 sierpnia premier Donald Tusk podczas wizyty w Krakowie. Podobne zapewnienia składał wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz.
Rządowe obietnice finansowania metra, które były jednym z argumentów wyborczych kandydatki popieranej przez KO i PSL, nie wystarczyły jednak do zwycięstwa. Piątkowska przegrała drugą turę z Łukaszem Gibałą, zdobywając 37,88 proc. głosów wobec 62,12 proc. oddanych na jej rywala.
Co ciekawe, rezygnacja z przygotowań do tej wielomiliardowej inwestycji może być dobrą wiadomością dla ministra finansów Andrzeja Domańskiego, który zmaga się z wysokim deficytem budżetu państwa.
Co zamiast metra? I co z wydanymi pieniędzmi?
Podczas prezentacji budżetu Krakowa na 2027 rok Łukasz Gibała zapowiedział rozbudowę sieci tramwajowej. Miasto chce rozpocząć przygotowania do pięciu nowych tras, a docelowo zrealizować siedem połączeń. Wśród nich jest linia na Kliny, z której wcześniej zrezygnowano na rzecz planowanego metra. – Sądzę, że w perspektywie 5–7 lat te nowe połączenia powstaną i krakowianie będą mogli z nich korzystać – zapowiedział prezydent.
Pozostaje jednak pytanie, co stanie się z dotychczasowymi przygotowaniami do budowy metra. Czy w ramach poszukiwania oszczędności i rezygnacji z inwestycji, której realizacja bez wielomiliardowego wsparcia zewnętrznego byłaby praktycznie niemożliwa, na marne pójdą pieniądze wydane na dokumentację, analizy i badania? Czy przygotowywana przez ostatnie lata koncepcja trafi po prostu do kosza?
A może metro powróci za dwa lata, przy okazji kolejnej kampanii samorządowej? Chyba że Gibała przekona mieszkańców do swojej wizji transportu i pozostanie prezydentem na kolejną kadencję.
Na razie jedno jest pewne: choć krakowskie metro nie przejechało jeszcze ani jednego kilometra, miasto od lat płaci za przygotowania do jego budowy. Niewykluczone, że za kilka lat znów zacznie płacić za kolejną koncepcję.


















