Trudne decyzje, długofalowy plan. Burmistrz Wieliczki o finansach, inwestycjach i przyszłości gminy

Jak wyprowadzić gminę na stabilną ścieżkę finansową w czasie rosnących kosztów, jednocześnie nie rezygnując z inwestycji w edukację, infrastrukturę i sprawy społeczne? O priorytetach, trudnych decyzjach 2025 roku i planach na kolejne lata mówi Rafał Ślęczka, Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka.

Panie Burmistrzu, jak z perspektywy kończącego się trudnego pod kątem budżetowym roku ocenia Pan sytuację finansową Gminy Wieliczka?

Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka Rafał Ślęczka: Od objęcia przeze mnie w maju 2024 roku stanowiska Burmistrza, wspólnie z zespołem rozpoczęliśmy wdrażanie zmian w funkcjonowaniu Gminy, których głównym celem była poprawa jej sytuacji finansowej. Wiem, że część decyzji było trudnych i ciężkich w odbiorze społecznym, jednakże koniecznych do podjęcia, jeżeli ma się na celu trwałą i stabilną poprawę finansów i jakości życia, a nie tylko działania doraźne.

To naturalne, że skutki wielu decyzji były widoczne przede wszystkim w 2025 roku. Potwierdzają to już dane sprawozdawcze za zakończony 2025 rok – kondycja finansowa Gminy Wieliczka wyraźnie się poprawia i zmierzamy w dobrym kierunku.

Pomimo rosnących kosztów bieżących, niezależnych od Gminy – takich jak podwyżka płacy minimalnej czy wzrost kosztów energii – nasza Gmina zapewnia mieszkańcom realizację wszystkich zadań obligatoryjnych, a w wielu obszarach również usług fakultatywnych, które podnoszą standard życia mieszkańców Miasta i Gminy Wieliczka.

Nadal chcę prowadzić politykę realistycznego planowania budżetu oraz racjonalnego wydatkowania środków publicznych – bo takie też działania obiecałem mieszkańcom, przy jednoczesnym dbaniu o komfort życia lokalnej społeczności.

Jakie inwestycje finansowe uważa Pan za najważniejsze w ostatnim czasie?

Rok 2025 pod względem inwestycyjnym w dużej mierze opierał się na już rozpoczętych przedsięwzięciach oraz płatnościach wynikających z umów zawartych w latach wcześniejszych. Mimo trudnej sytuacji finansowej, w trakcie 2025 roku – dzięki oszczędnemu i odpowiedzialnemu gospodarowaniu środkami publicznymi – realizowaliśmy również wiele mniejszych zadań inwestycyjnych w obszarach szczególnie istotnych dla mieszkańców, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa i dostępności.

Mam tu na myśli przede wszystkim inwestycje w ochronę przeciwpożarową oraz infrastrukturę drogową, która jest kluczowa dla poprawy dostępności na terenie gminy.

W tym miejscu chcę również przypomnieć o realizacji jednego z moich założeń wyborczych, którego celem było zwiększenie dostępności miejsc parkingowych. Zabezpieczyliśmy dodatkowo 250 miejsc postojowych przy ul. Narutowicza i nadal poszukujemy kolejnych lokalizacji, aby w następnych latach konsekwentnie rozwijać tę usługę dla mieszkańców.

Moim celem na kolejne lata będzie kontynuacja nakładów na drogi gminne, które służą nam wszystkim w codziennym funkcjonowaniu. Mam świadomość, iż działania takie muszą być rozłożone w czasie albowiem nie da się tej sytuacji poprawić jednocześnie wszędzie, dlatego też z udziałem Radnych, Sołtysów, Rad Sołeckich i Osiedlowych powstał w ubiegłym roku Plan Rozwoju Sieci Dróg diagnozujący obecną sytuację i wskazujący kluczowe i najważniejsze inwestycje w poszczególnych Sołectwach i Osiedlach. Wstępnie szacowana łączna kwota na te zadnia wynosi ponad 300 mln zł. W sposób oczywisty niemożliwa do zabezpieczenia w budżecie Gminy w jednym roku.

Jak wygląda sytuacja w obszarze edukacji i opieki nad dziećmi – to przecież jeden z kluczowych obszarów finansowych dla gminy?

Edukacja w naszej Gminie to ogromne wyzwanie. Dla mnie – także jako nauczyciela – jest to zadanie wyjątkowo ważne, być może najważniejsze, bo oświata to rozwój i inwestycja w młode pokolenie. Wydatki na utrzymanie szkół i przedszkoli stanowią ponad 50% całego budżetu Gminy, natomiast środki przekazywane na ten cel z budżetu państwa są niestety niewystarczające. Dlatego, chcąc zapewnić wysoką jakość nauczania oraz odpowiednie warunki infrastrukturalne, Gmina dokłada z własnych dochodów środki, aby zapewnić uczniom i przedszkolakom możliwie jak najbardziej komfortowe, nowoczesne i bezpieczne warunki nauki oraz opieki.

Gmina corocznie przeznacza również znaczące środki na zadania inwestycyjne związane z oświatą. W budżecie Gminy na 2026 rok zabezpieczono na cele inwestycyjne kwotę blisko 15 mln zł. Kluczowe będzie dokończenie zadań rozpoczętych w latach poprzednich, ale równie ważnym i dużym przedsięwzięciem jest rozpoczęcie budowy nowej Szkoły Podstawowej w Sułkowie.

Oprócz dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym nie zapominamy o najmłodszych mieszkańcach – dzieciach w wieku żłobkowym. Na ten cel zaplanowano środki w wysokości blisko 18 mln zł. Chcemy dać młodym rodzicom realną możliwość powrotu do pracy, zapewniając profesjonalną opiekę nad najmłodszymi, którzy są przyszłością naszej lokalnej społeczności.

Przejdźmy do kwestii społecznych — jak ocenia Pan kondycję społeczną gminy i zaangażowanie mieszkańców?

Mieszkańcy Wieliczki są bardzo aktywni obywatelsko, co jest dla mnie jako Burmistrza – bardzo ważne. Na terenie naszej Gminy funkcjonują liczne stowarzyszenia kulturalne i sportowe, koła gospodyń wiejskich, chóry i wiele innych inicjatyw. Nie sposób nie wspomnieć o Ochotniczych Strażach Pożarnych, które pełnią kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa mieszkańców, a jednocześnie wspierają i integrują lokalną aktywność społeczną.

Doceniając osoby zaangażowane w tę działalność, corocznie zwiększamy środki przeznaczane na wsparcie organizacji społecznych, aby pomagać im w realizacji ich zadań statutowych.

Wdrożyliście Państwo Wielicką Kartę Mieszkańca – jaki był zamysł tego projektu i jaki jest efekt działań?

Zamysł Wielickiej Karty Mieszkańca od początku był jasno określony: stworzyć program, który zapewnia mieszkańcom wymierne korzyści w codziennym funkcjonowaniu,   a jednocześnie wspiera stabilne podstawy finansowe Gminy. Karta jest formą docenienia osób związanych z Wieliczką, które rozliczają tutaj podatek PIT – ponieważ to właśnie z tych wpływów w dużej mierze finansujemy usługi publiczne, inwestycje infrastrukturalne oraz działania rozwojowe.

Efekty wdrożenia są konkretne. Program funkcjonuje w praktyce, a na dzień dzisiejszy współpracujemy z 50 partnerami, którzy oferują posiadaczom Karty określone zniżki. Oznacza to realną, stale dostępną ofertę dla mieszkańców oraz równoległe wsparcie lokalnych przedsiębiorców i instytucji poprzez zwiększenie zasięgu ich usług, budowanie trwałych relacji z klientami i rozwijanie współpracy w ramach gminy.

Wielicka Karta Mieszkańca będzie konsekwentnie rozwijana – zarówno przez poszerzanie sieci partnerów, jak i zakresu dostępnych korzyści – tak, aby w możliwie największym stopniu wzmacniać jakość życia mieszkańców oraz motywować do rozliczania PIT w Wieliczce, co bezpośrednio przekłada się na możliwości realizacji kolejnych zadań i inwestycji.

Której decyzji z 2025 roku broniłby Pan najbardziej – mimo że była trudna?

Najbardziej broniłbym decyzji o konsekwentnym utrzymaniu dyscypliny finansowej i realistycznym planowaniu budżetu w 2025 roku – mimo że oznaczało to rezygnację z części oczekiwań „tu i teraz” oraz bardzo ostrożne podejście do nowych zobowiązań. To była decyzja trudna, bo każdy chciałby realizować więcej i szybciej, natomiast moją odpowiedzialnością jest prowadzić Gminę tak, żeby nie przerzucać kosztów dzisiejszych decyzji na kolejne lata.

W praktyce oznaczało to ustalenie priorytetów w wydatkach: zabezpieczenie zadań obowiązkowych, utrzymanie jakości usług publicznych oraz kontynuację kluczowych inwestycji. Uważam, że w 2025 roku najważniejsze było to, aby inwestować rozsądnie, ale jednocześnie nie naruszać stabilności finansowej Gminy.

Każda decyzja, która wiąże się z podniesieniem opłat lub danin dla mieszkańców jest dla mnie wyjątkowo trudna i zawsze rozpatrywana jako ostateczność, ale tak jak wspomniałem wcześniej odpowiedzialne zarządzanie to też konieczność ich podejmowania.

Na zakończenie — jakie wyzwania stoją przed Wieliczką w najbliższych latach? Jaki ma Pan plan na dalsze lata funkcjonowania Gminy?

Analizując potrzeby Gminy Wieliczka pod kątem napływu ilości mieszkańców, z czego się bardzo cieszę to kluczowe będą inwestycje w infrastrukturę drogą, która polepszy komunikację oraz w inwestycje edukacyjne, które zapewnią komfort młodym mieszkańcom Naszej Gminy.

Inwestować trzeba, ale zachowując stabilność finansową Gminy, żeby dbać na bieżąco o wysoką jakość życia. Ważnym też elementem jest pozyskiwanie środków zewnętrznych na realizację zadań, co wpłynie na rozwój Naszej Gminy, a jednocześnie odciąży Budżet naszej Gminy. Istotnym elementem będzie także skuteczne pozyskiwanie środków zewnętrznych na realizację zadań, co pozwoli przyspieszać rozwój Gminy, a jednocześnie odciążać jej budżet.

Fot: UMiG w Wieliczce