Ciemny, ciężki fragment z charakterystycznymi, równoległymi płytkami został znaleziony w Mogilanach. Autor zdjęć zasugerował, że może to być część zęba mamuta. Fotografie rzeczywiście budzą skojarzenia ze szczątkami prehistorycznych słoniowatych, jednak bez oględzin specjalisty nie da się tego jednoznacznie potwierdzić.
W skrócie:
- Zagadkowy przedmiot znaleziono 20 lipca w Mogilanach.
- Widoczne na nim płytki przypominają budowę trzonowców mamutów.
- Przebieg planowanej S7 Kraków–Myślenice nadal nie został ustalony.
Niezwykłym znaleziskiem pochwalił się w mediach społecznościowych Andrzej Górnisiewicz. Jak przekazał, fragment został znaleziony 20 lipca w Mogilanach, w rejonie, przez który – według przedstawianych wcześniej koncepcji – mogłaby przebiegać nowa droga ekspresowa S7.
Na opublikowanych zdjęciach widać nieregularny, częściowo sczerniały przedmiot z wyraźnymi, ułożonymi obok siebie warstwami. Górnisiewicz przytoczył odpowiedź wygenerowaną przez sztuczną inteligencję, według której może to być fragment trzonowca mamuta włochatego. To jednak na razie jedynie hipoteza.
Charakterystyczne płytki przypominają ząb mamuta
Trzonowce mamutów nie przypominały zębów człowieka czy współczesnych zwierząt gospodarskich. Ich powierzchnia była zbudowana z licznych, ustawionych obok siebie płytek szkliwa połączonych zębiną i cementem. Taka konstrukcja pozwalała rozcierać twarde trawy oraz roślinność tundrostepu. Liczba i budowa płytek są jednymi z cech wykorzystywanych przez paleontologów do rozpoznawania poszczególnych gatunków mamutów.
Podobne struktury można dostrzec na znalezisku z Mogilan. Zdjęcia nie pozwalają jednak ustalić, czy rzeczywiście jest to skamieniały ząb, do jakiego zwierzęcia należał ani z jakiego okresu pochodzi. Potrzebne byłyby oględziny paleontologa, pomiary oraz ocena materiału, z którego zbudowany jest przedmiot. Dopiero opinia specjalistów z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN mogłaby potwierdzić, czy w Mogilanach rzeczywiście odnaleziono ślad mamuta.
Małopolska była krainą mamutów
Takie odkrycie nie byłoby w Małopolsce czymś zupełnie niespodziewanym. Najsłynniejsze stanowisko związane z tymi zwierzętami znajduje się w Krakowie, u podnóża Kopca Kościuszki. W 1967 roku przy dawnej ulicy Spadzistej, obecnie Vlastimila Hofmana, odkryto rozległe stanowisko paleolitycznych łowców mamutów, obejmujące obozowisko, miejsce obróbki tusz oraz ogromne nagromadzenie kości, nazywane krakowskim „cmentarzyskiem mamutów”.
Prowadzone przez kolejne dziesięciolecia badania pozwoliły odnaleźć tam niemal 30 tysięcy kości i zębów należących do co najmniej 113 mamutów. Stanowisko datowane jest na około 27 tysięcy lat. Jednym z najważniejszych odkryć był fragment mamuciego żebra, w którym zachowała się pozostałość kamiennego ostrza. Jest ono uznawane za wyjątkowy w skali Europy bezpośredni dowód polowania człowieka na mamuty.
Znaleziska zdarzają się także poza Krakowem. W 2024 roku podczas budowy kompleksu rekreacyjnego w Szerzynach w powiecie tarnowskim odkryto mierzący około 30 centymetrów górny ząb trzonowy mamuta włochatego. Jego pochodzenie zostało potwierdzone przez specjalistów, a okaz pozostał w gminie i miał zostać udostępniony mieszkańcom jako lokalna atrakcja.
W tym samym roku wędkarz znalazł nad Rabą w Książnicach, niedaleko Gdowa, kość o długości około 1,1 metra. Badania wykazały, że była to kość udowa dorosłego mamuta, licząca przynajmniej 13 tysięcy lat. Znalezisko trafiło do zbiorów Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie.
Ząb mamuta i planowana S7
Autor zdjęć zwrócił również uwagę, że przedmiot znalazł w miejscu, obok którego miałaby przebiegać nowa S7. Warto jednak zaznaczyć, że lokalizacja przyszłej drogi ekspresowej Kraków–Myślenice nadal nie została przesądzona.
W listopadzie 2025 roku GDDKiA zaprezentowała sześć wariantów oznaczonych literami od A do F. Każdy z nich przecinał teren gminy Mogilany, co wywołało zdecydowany sprzeciw części mieszkańców i władz samorządowych. Podczas konsultacji związanych z inwestycją mieszkańcy Mogilan przekazali 1669 formularzy opinii.
W lutym 2026 roku drogowcy zrezygnowali jednak z dalszego rekomendowania przedstawionych wcześniej sześciu tras. Nie oznacza to całkowitego wyłączenia gminy Mogilany z analiz. GDDKiA zaznacza, że nadal sprawdza również obszary, przez które przebiegały wcześniejsze warianty, a zakres prac został dodatkowo rozszerzony między innymi w kierunku zachodnim. Wyniki prac zespołu zajmującego się kryteriami wyboru trasy mają zostać przedstawione jesienią.
Na razie historia mamuta i S7 spotkały się więc jedynie w internetowym wpisie. Czy przedmiot znaleziony w Mogilanach rzeczywiście jest fragmentem zęba zwierzęcia, które przemierzało Małopolskę kilkadziesiąt tysięcy lat temu? Ostateczną odpowiedź mogą dać dopiero oględziny specjalisty.
Zagadkowy przedmiot znaleziony 20 lipca 2026 roku w Mogilanac / fot. Andrzej Górnisiewicz
