Co wpływa na klasę energetyczną budynku i jak ją poprawić?

Klasa energetyczna budynku (pokazywana dziś na świadectwie charakterystyki energetycznej) jest wypadkową dwóch rzeczy: ile energii budynek potrzebuje do zapewnienia komfortu oraz jaką energią i jak sprawnie tę energię dostarcza. Ministerstwo wskazuje wprost, że efektywność energetyczna obejmuje m.in. ocenę izolacyjności przegród oraz sprawności instalacji i urządzeń, a jej „językiem” jest właśnie świadectwo energetyczne.

W praktyce właściciele najczęściej widzą wskaźniki (EU/EK/EP), a klasa energetyczna „wynika” z ich poziomu — szczególnie ważny jest EP (nieodnawialna energia pierwotna), silnie zależny od źródła ciepła i nośnika energii.

1) Izolacyjność przegród i „ucieczka ciepła”

Na klasę wpływa to, jak budynek trzyma ciepło: ściany, dach, stropy, podłoga, mostki termiczne. Jeśli przegrody są słabo ocieplone, rośnie zapotrzebowanie na energię do ogrzania (w praktyce pogarsza się EU i finalnie cała charakterystyka). Najbardziej „klasyczne” poprawki to docieplenie ścian/dachu oraz uszczelnienie newralgicznych miejsc.

Jak poprawić:

• docieplenie ścian, dachu, stropu/piwnicy (tam, gdzie ma to największy sens),
• eliminacja mostków termicznych przy remontach,
• poprawa szczelności, ale z uwzględnieniem wentylacji.

2) Stolarka okienna i drzwiowa

Okna i drzwi zewnętrzne mają duży wpływ na straty ciepła i komfort. Wymiana starej stolarki na energooszczędną zwykle daje zauważalny efekt (mniej strat, większy komfort, mniejsze potrzeby grzewcze).

Jak poprawić:

• wymiana okien/drzwi o słabszych parametrach,
• poprawny montaż (ważny jak same okna),
• uszczelnienia i regulacja, jeśli wymiana nie jest planowana.

3) Źródło ciepła i sprawność systemu grzewczego

Nawet dobrze ocieplony budynek może mieć słabą klasę, jeśli ogrzewanie jest nieefektywne. Modernizacja źródła ciepła (np. pompa ciepła, kocioł kondensacyjny) i dopasowanie instalacji potrafią mocno poprawić wynik, zwłaszcza w EP.

Jak poprawić:

• modernizacja źródła ciepła (tam, gdzie to uzasadnione),
• regulacja i bilans instalacji (np. zawory termostatyczne, hydraulika),
• automatyka: sterowanie temperaturą i harmonogramami (realny wpływ na zużycie).

4) Wentylacja i odzysk ciepła

Wentylacja to często „niewidoczny” pożeracz energii. Przy modernizacjach, szczególnie w domach, instalacja wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacja) bywa jedną z metod poprawy parametrów energetycznych i ograniczenia strat.

Jak poprawić:

• usprawnienie wentylacji (w tym rozważenie odzysku ciepła, jeśli to możliwe),
• kontrola nawiewu/wywiewu i unikanie „przewentylowania” budynku.

5) Ciepła woda użytkowa i (opcjonalnie) chłodzenie

W świadectwie liczą się nie tylko straty przez przegrody. Znaczenie ma też przygotowanie ciepłej wody (C.W.U.), a w niektórych obiektach również chłodzenie. Jeśli systemy są stare albo źle dobrane, mogą pogarszać wynik.

Jak poprawić:

• modernizacja sposobu przygotowania C.W.U.,
• izolacja przewodów, lepsza automatyka,
• racjonalizacja ustawień i temperatur.

6) Udział OZE i „czystość” energii

Wskaźniki i klasa mogą poprawić się także dzięki zwiększeniu udziału odnawialnych źródeł energii (np. PV). Rządowy poradnik dot. poprawy charakterystyki energetycznej zwraca uwagę m.in. na rolę udziału OZE jako istotnej informacji w świadectwie.

Jak poprawić:

• fotowoltaika (jeśli warunki na to pozwalają),
• rozwiązania hybrydowe (np. PV + pompa ciepła) w zależności od budynku.

Jak wybrać najlepsze działania: kolejność ma znaczenie

Najczęściej najbardziej opłacalna jest kolejność:

• ogranicz straty (izolacja/stolarka),
• dopiero potem modernizuj źródło ciepła i automatykę,
• na końcu „dopinaj” OZE.

Taki porządek ogranicza ryzyko przewymiarowania instalacji grzewczej i pozwala uzyskać lepszy efekt końcowy.

Gdzie pomaga audytor w praktyce

Właściciele często wiedzą, że „chcą poprawić klasę”, ale nie wiedzą, który element najbardziej ciąży w ich budynku (przegrody? instalacja? nośnik energii?). W takich przypadkach warto oprzeć decyzję na analizie wykonanej przez specjalistę. Przykładowo usługa Iświadectwa w Krakowie opiera się na uporządkowanym zebraniu danych i przygotowaniu dokumentu, a Jan Wiśniewski jako audytor energetyczny pomaga przełożyć wskaźniki ze świadectwa na proste wnioski: co najbardziej obniża klasę energetyczną i jakie zmiany dadzą realną poprawę.