„Nie trzeba stąd wyjeżdżać”. Dlaczego małopolskie gminy budują mieszkania SIM?

Osiedle SIM Małopolska w Łękach
Osiedle SIM Małopolska w Łękach / Głos24

– Bardzo nam zależy, żeby młodzież, nawet jeśli kształci się poza gminą, chciała do niej wracać, tutaj żyć i pracować – podkreśla Leszek Skowron, wójt Korzennej. Pięć lat temu szesnaście samorządów wspólnie z Krajowym Zasobem Nieruchomości powołało SIM Małopolska, aby stworzyć ofertę dla osób, których nie stać na zakup własnego mieszkania, ale nie kwalifikują się do mieszkań komunalnych. Dziś w lokalach wybudowanych przez spółkę mieszkają już setki rodzin.

W skrócie:

  • SIM Małopolska oddała już 387 mieszkań, a kolejnych 308 jest w budowie.
  • Mieszkania SIM są alternatywą dla osób, których nie stać na zakup lokalu, ale nie kwalifikują się do mieszkań komunalnych.
  • Samorządy liczą, że nowe mieszkania pomogą zatrzymać młode rodziny i przyciągnąć nowych mieszkańców.
  • Najemcy opowiadają o powrocie z emigracji i stabilizacji po latach wynajmu.
  • Wyjaśniamy zasady naboru, partycypacji i wysokość czynszu.

W Małopolsce buduje się dużo mieszkań. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 roku oddano do użytkowania około 20,2 tys. nowych lokali. Nie rozwiązuje to jednak problemów mieszkaniowych wielu rodzin. Deweloperzy inwestują przede wszystkim tam, gdzie mogą liczyć na klientów i opłacalność przedsięwzięcia. W mniejszych miejscowościach nowych mieszkań przybywa niewiele, a liczba lokali na wynajem jest ograniczona.

Jednak nawet tam, gdzie mieszkania są dostępne na rynku, nie każdy może sobie pozwolić na ich zakup. Potrzebne są oszczędności, a najczęściej również wieloletni kredyt hipoteczny. Między ofertą deweloperów a mieszkaniami komunalnymi pozostaje więc grupa, dla której brakuje odpowiednich rozwiązań. To właśnie z myślą o osobach znajdujących się w tzw. luce czynszowej powstały Społeczne Inicjatywy Mieszkaniowe.

– To rozwiązanie dla rodzin, których często nie stać na zakup mieszkania na rynku deweloperskim, a których dochody są zbyt wysokie, żeby starać się o mieszkanie komunalne – wyjaśnia Stanisław Bukowiec, wiceminister infrastruktury, jeden z inicjatorów rozwoju programu SIM w Polsce.

Stanisław Bukowiec przekazuje klucze do mieszkania SIM Małopolska w Siedliskach
Stanisław Bukowiec przekazuje klucze do mieszkania SIM Małopolska w Siedliskach / fot. SIM Małopolska

W tym modelu gmina wnosi do spółki grunt pod budowę, a SIM odpowiada za przygotowanie i realizację inwestycji. Samorząd nie musi zaciągać na ten cel kredytu. Przedsięwzięcie jest finansowane m.in. ze środków publicznych, preferencyjnych pożyczek Banku Gospodarstwa Krajowego oraz wpłat przyszłych najemców. Działalność spółki wspiera również Krajowy Zasób Nieruchomości. Gmina uczestniczy w nadzorowaniu przedsięwzięcia i prowadzi nabór mieszkańców.

Dzięki temu także mniejsze samorządy mogą rozwijać budownictwo czynszowe, a mieszkańcy otrzymują możliwość długoterminowego wynajęcia nowego lokalu bez konieczności zaciągania kredytu na jego zakup.

– Dobra współpraca z gminą to podstawa. To samorząd najlepiej zna potrzeby swoich mieszkańców i wie, jakich mieszkań brakuje na lokalnym rynku – podkreśla Michał Lysy, prezes zarządu SIM Małopolska.

Mieszkanie może zatrzymać rodzinę w gminie

Dla samorządów problem nie kończy się na braku mieszkań. Młodzi ludzie wyjeżdżają na studia, znajdują pracę w większych miastach i często już nie wracają. Powodów jest wiele, ale brak miejsca do zamieszkania z pewnością nie ułatwia powrotu.

W Korzennej, gdzie powstaje osiedle SIM Małopolska, samorząd chce stworzyć warunki zachęcające młodych ludzi do związania przyszłości z rodzinną miejscowością.

– Bardzo nam zależy, żeby młodzież, nawet jeśli kształci się poza gminą, zechciała do niej wracać, tutaj żyć i pracować – mówi Leszek Skowron, wójt Korzennej.

Nowe mieszkania powstają na nasłonecznionym stoku, niedaleko zabytkowego dworu. W pobliżu są obiekty sportowe, edukacyjne i kulturalne. Takie otoczenie ma znaczenie dla rodzin, które szukają nie tylko mieszkania, ale również wygodnego miejsca do codziennego życia.

W Okocimiu w gminie Brzesko wybór terenu pod osiedle miał związek z sytuacją demograficzną i przyszłością pobliskiej szkoły.

– Wybraliśmy tę lokalizację nieprzypadkowo. Analizowaliśmy sytuację demograficzną, liczbę urodzeń i uczniów w miejscowych szkołach. Chcemy, żeby młode rodziny miały warunki do pozostania w gminie, a nowe mieszkania mogą im w tym pomóc – mówił burmistrz Brzeska Tomasz Latocha podczas przekazania kluczy do 40 mieszkań.

Osiedle SIM Małopolska w Okocimiu
Osiedle SIM Małopolska w Okocimiu / fot. Głos24

Nowe rodziny to potencjalni uczniowie, klienci miejscowych sklepów i użytkownicy lokalnych usług. W Rabce-Zdroju samorząd liczy, że dzięki nowym mieszkaniom więcej rodzin pozostanie w mieście. Z kolei w Gorlicach budowa ma również pomóc w rewitalizacji części ulicy Kościuszki, gdzie istniejąca zabudowa przez lata niszczała.

Powrót w rodzinne strony i stabilizacja

Dla pani Karoliny i jej rodziny przeprowadzka do mieszkania SIM oznaczała powrót w rodzinne strony. Po latach spędzonych za granicą chcieli zamieszkać bliżej rodziny i znajomych. W 2025 roku wprowadzili się do jednego z 28 mieszkań wybudowanych w Łękach.

Pani Małgorzata ze Starego Sącza przez ponad piętnaście lat wynajmowała mieszkanie na rynku prywatnym. We wrześniu 2026 roku odebrała klucze do 53-metrowego lokalu, w którym zamieszka z dwoma synami. Nowe mieszkanie oznacza dla niej przede wszystkim koniec wieloletniej niepewności.

– W końcu mam stabilizację – mówiła w rozmowie z Głos24.

W przypadku mieszkań SIM umowy najmu zawierane są na czas nieoznaczony. To istotna różnica dla osób, które dotąd musiały liczyć się z możliwością wypowiedzenia umowy przez prywatnego właściciela i koniecznością kolejnej przeprowadzki.

Znaczenie ma też standard mieszkań. Lokale w SIM są wykończone „pod klucz”, z gotowymi podłogami, pomalowanymi ścianami i wyposażonymi łazienkami. Najemcy nie muszą więc zaczynać od kosztownego wykańczania wnętrz, wystarczy wnieść własne meble.

Równie ważny jest standard budynków i ich otoczenia. Osiedla SIM Małopolska powstają z myślą o codziennych potrzebach mieszkańców. Przy budynkach znajdują się parkingi, place zabaw i tereny zielone, a w zależności od inwestycji także dodatkowe miejsca do rekreacji, jak siłownia plenerowa w Wierzchosławicach. W budynkach przewidziano windy, komórki lokatorskie, wózkownie i rowerownie oraz miejsca do ładowania samochodów elektrycznych. W budynkach zastosowano także rozwiązania energooszczędne, takie jak pompy ciepła i instalacje fotowoltaiczne, które mają ograniczać koszty utrzymania budynków. Projekty uwzględniają również potrzeby osób z niepełnosprawnościami.

W Miechowie chętnych było niemal dwa razy więcej niż mieszkań

W 2026 roku SIM Małopolska obchodzi pięciolecie działalności. Tylko w tym roku klucze do nowych mieszkań otrzymali najemcy 240 lokali. Łącznie zakończono siedem inwestycji, w których oddano do użytkowania 387 mieszkań. Następnych 308 jest w budowie.

Pierwsze osiedla powstały w Łękach w gminie Borzęcin, Wierzchosławicach, Miechowie, Rabce-Zdroju, Siedliskach w gminie Tuchów, Starym Sączu i Okocimiu w gminie Brzesko. Kolejne inwestycje realizowane są w Wieliczce, Dąbrowie Tarnowskiej, Gorlicach, Uszwi w gminie Gnojnik, Wesołowie w gminie Zakliczyn, Trzcianie, Korzennej, Ryglicach i Ciężkowicach. Różnią się skalą i rodzajem zabudowy – od niewielkich osiedli szeregowych po kilkupiętrowe bloki. W ten sposób poszczególne gminy mogą dostosować przedsięwzięcia do lokalnych potrzeb i możliwości.

O zainteresowaniu mieszkaniami świadczy przykład Miechowa. Na 79 lokali zgłosiło się około 150 chętnych. Samorząd wspólnie z SIM przygotowuje już kolejną inwestycję – budynek z 40 mieszkaniami na osiedlu Sikorskiego.

– Społeczne budownictwo mieszkaniowe odpowiada na potrzeby dużej grupy mieszkańców, którzy nie kwalifikują się do lokali komunalnych, ale jednocześnie ich dochody nie pozwalają na zakup własnego mieszkania. To osoby, które pracują, utrzymują rodziny, a mimo to mają ograniczone możliwości zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych. Oferta SIM daje im szansę na stabilne warunki zamieszkania przy czynszu dostosowanym do ich możliwości finansowych – mówi burmistrz Miechowa Dariusz Marczewski.

W Starym Sączu, po oddaniu 104 mieszkań, planowane są następne dwa budynki z 92 lokalami, bo zainteresowanych nie brakuje.

Kto może zostać najemcą?

O mieszkanie SIM Małopolska mogą ubiegać się nie tylko młode rodziny, ale również osoby samotne czy seniorzy. Podstawowe warunki to spełnienie kryterium dochodowego oraz brak tytułu prawnego do innego mieszkania w gminie, w której znajduje się inwestycja. Nie trzeba jednak być mieszkańcem gminy prowadzącej nabór. Nabory prowadzone są przez samorządy, które ustalają szczegółowe zasady przyznawania mieszkań, w tym kryteria pierwszeństwa i system punktacji.

Tam opublikowane są szczegółowe warunki i terminy składania wniosków. Dodatkowe punkty można otrzymać m.in. za wychowywanie dzieci, samotne rodzicielstwo czy pracę na terenie gminy. Terminy naborów i warunki składania wniosków publikowane są na stronach internetowych poszczególnych samorządów. Informacje o inwestycjach i prowadzonych naborach można znaleźć również na stronie simmalopolska.pl.

Przyszli najemcy wnoszą tzw. partycypację, czyli udział w kosztach budowy mieszkania. W SIM Małopolska wynosi ona 15 proc. tych kosztów, czyli według szacunków spółki ok. 900–1300 zł za metr kwadratowy. Ostateczna wysokość wpłaty zależy od kosztorysu konkretnej inwestycji. Co ważne, po zakończeniu najmu partycypacja podlega zwrotowi na zasadach określonych w przepisach i umowie. Przed odbiorem kluczy najemca wpłaca także kaucję w wysokości dwunastokrotności miesięcznego czynszu. W 2026 roku jego maksymalna dopuszczalna stawka wynosi 24,04 zł za metr kwadratowy, choć w poszczególnych inwestycjach może być niższa. Do czynszu należy doliczyć opłaty za media.

Mieszkania SIM nie rozwiążą wszystkich problemów mieszkaniowych Małopolski. Nie są też ofertą dla każdego – przyszli najemcy muszą spełnić określone warunki i dysponować środkami na partycypację oraz kaucję. Wypełniają jednak ważną lukę między mieszkaniami komunalnymi a rynkiem komercyjnym. Dla jednych oznaczają możliwość stabilnego najmu, dla innych – szansę na powrót do rodzinnej miejscowości lub poprawę warunków mieszkaniowych, bez konieczności brania kredytu na lata.

Na rozwoju budownictwa społecznego korzystają również samorządy. Nowe mieszkania pomagają zatrzymać mieszkańców i przyciągnąć nowych bez ponoszenia wielomilionowych kosztów. Zainteresowanie mieszkaniami jest duże, a w części gmin, w których pierwsi lokatorzy odebrali już klucze, planowane są kolejne inwestycje.

Małopolska - najnowsze informacje

Rozrywka