146 wolontariuszy, wśród nich harcerze, uczniowie, samorządowcy i społecznicy, zaangażowało się w tegoroczną kwestę na Cmentarzu Komunalnym w Wieliczce. Dzięki hojności osób odwiedzających nekropolię udało się zebrać blisko 30 tys. zł na ratowanie zabytkowych nagrobków. To już 21. edycja zbiórki, która od lat pomaga ocalić historyczne dziedzictwo miasta.
Podczas kwesty przeprowadzonej 1 listopada 2026 roku zebrano dokładnie 29 894,22 zł. To więcej niż przed rokiem, kiedy darczyńcy przekazali na ten cel 26 922,28 zł. Organizatorem zbiórki było Stowarzyszenie „Klub Przyjaciół Wieliczki”, które od 2006 roku prowadzi działania na rzecz ratowania zabytków miejscowej nekropolii.
Przez osiem godzin, od 8.00 do 16.00, przy bramach cmentarza można było spotkać wolontariuszy z charakterystycznymi puszkami i cegiełkami na ratowanie zabytków. W tegorocznej kweście uczestniczyło łącznie 146 osób.
Najliczniejszą grupę stanowili harcerze wielickiego Hufca ZHP im. Edwarda Dembowskiego – aż 58 osób. Nie zabrakło również uczniów i nauczycieli wielickich szkół, w tym Powiatowego Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego, którego młodzież regularnie wspiera zbiórkę od pierwszej edycji.
Wśród kwestarzy byli także członkowie Klubu Przyjaciół Wieliczki, burmistrz Rafał Ślęczka, jego zastępca Lucjan Rówiński, przewodnicząca Rady Miejskiej Elżbieta Sikora, radni oraz przedstawiciele Młodzieżowej Rady Miejskiej. W zbiórkę włączył się również prof. Andrzej Gaczoł, były wojewódzki konserwator zabytków.
Po raz pierwszy do kwestarzy dołączyli młodzi druhowie z Młodzieżowej Drużyny OSP w Krzyszkowicach. Uwagę odwiedzających cmentarz mogli zwracać także wolontariusze w historycznych mundurach Policji Państwowej sprzed 1939 roku.
– Dziękuję wszystkim, którzy poświęcili swój czas i włączyli się w tę szlachetną inicjatywę, a także darczyńcom za każdą przekazaną złotówkę. Szczególnie cieszy mnie obecność młodego pokolenia, które pokazuje, że pamięć o historii naszego miasta i troska o jego dziedzictwo są ważne również dla młodych mieszkańców Wieliczki – podkreślił burmistrz Rafał Ślęczka, podsumowując tegoroczną kwestę.
Dwa nagrobki, które odzyskają dawny blask
Zebrane pieniądze zostaną przeznaczone na pokrycie kosztów zakończonej w tym roku renowacji nagrobka Ignacego Rawicz Dembińskiego, uczestnika powstania listopadowego, i jego żony Anieli, a także na odnowienie kolejnego zabytku.
Marzena Gitler
Nagrobek Dembińskich, znajdujący się w kwaterze VIII, przeszedł konserwację w 2026 roku. Koszt prac wyniósł 30 206,19 zł. Część wydatków zostanie pokryta ze środków pozostałych po ubiegłorocznej kweście, a brakująca kwota z tegorocznej zbiórki.
Pozostałe pieniądze pomogą sfinansować renowację nagrobka Mateusza Wojtarowicza (1856–1888), znajdującego się w kwaterze X. Prace zaplanowano na 2027 rok.
Od 20 lat ratują historię wielickiego cmentarza
Cmentarz Komunalny w Wieliczce to jedna z najstarszych nekropolii w regionie. Powstał w pierwszej połowie XIX wieku, a jego istnienie odnotowano już na planie miasta z 1818 roku. Spoczywają tu pokolenia wieliczan, wśród nich uczestnicy powstań narodowych, urzędnicy salinarni, górnicy i osoby zasłużone dla rozwoju miasta.
Wiele dawnych nagrobków ma znaczną wartość historyczną i artystyczną. Wykonane z piaskowca, wapienia czy marmuru, przez dziesięciolecia niszczały pod wpływem warunków atmosferycznych. Niektóre z pochowanych tu osób nie mają już bliskich, którzy mogliby zadbać o ich groby. Dlatego troskę o zachowanie zabytkowych nagrobków przejmują miłośnicy lokalnej historii i stowarzyszenia zajmujące się ratowaniem zabytków.
Jedną z takich osób jest Jadwiga Duda, prezes Stowarzyszenia „Klub Przyjaciół Wieliczki”, z której inicjatywy w 2006 roku rozpoczęto organizowanie corocznych kwest na ratowanie zabytkowych nagrobków. Dzięki jej wieloletniemu zaangażowaniu i pracy kolejnych pokoleń wolontariuszy zbiórka stała się stałym elementem obchodów Wszystkich Świętych w Wieliczce.
W tegorocznej relacji opublikowanej przez miasto szczególnie podkreślono zasługi społeczniczki, nazywając ją „inicjatorką i sercem tego przedsięwzięcia”.
Przez dwie dekady dzięki ofiarności darczyńców udało się odnowić kilkanaście zabytkowych nagrobków, a część wcześniej konserwowanych pomników została ponownie zabezpieczona. Wśród odrestaurowanych obiektów znalazły się m.in. grobowce Kazimierza Przychockiego i Antoniego Kosowskiego, nagrobek Józefa Zielińskiego – uczestnika powstania styczniowego – oraz pochodzący z 1879 roku nagrobek Jana Kotiersa. W latach 2023–2024 odnowiono także dwa kolejne pomniki w kwaterze X.
Każda taka renowacja to nie tylko uratowanie zabytkowej kamieniarki, ale również zachowanie fragmentu historii Wieliczki i pamięci o ludziach, którzy ją tworzyli.
Zbiórkę nadal można wesprzeć
Choć tegoroczna kwesta już się zakończyła, nadal można przekazywać darowizny na ratowanie zabytkowych nagrobków wielickiego cmentarza. Do dalszego wspierania tej inicjatywy zachęcają również władze Wieliczki.
– Zachęcamy do dalszego wsparcia inicjatyw na rzecz ratowania zabytkowych nagrobków wielickiego cmentarza – apeluje miasto w opublikowanym podsumowaniu kwesty.
Wpłat można dokonywać na rachunek Społecznego Komitetu Ratowania Zabytków Cmentarza Komunalnego w Wieliczce, prowadzony w Małopolskim Banku Spółdzielczym:
90 8619 0006 0010 0200 7852 0004
Organizatorzy dziękują wszystkim darczyńcom, wolontariuszom, szkołom, harcerzom i instytucjom, które po raz kolejny włączyły się w akcję.
„Pamięć o przeszłości to troska o przyszłość. Dziękujemy, że wspólnie dbamy o dziedzictwo Wieliczki” – podsumowują przedstawiciele miasta.
XXI kwesta w Wieliczce / Fb. Miasto i Gmina Wieliczka
