Ważna deklaracja w sprawie metra. W tle spór o trasę i inwestycje

Budowa metra w Krakowie znów nabiera politycznego i finansowego rozpędu. Podczas czwartkowego posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Budowy Metra w Krakowie ze strony rządu padły deklaracje o gotowości wsparcia projektu, także z myślą o nowej perspektywie unijnej i specjalnym funduszu metrowym. Dla miasta to ważny sygnał. Dla mieszkańców – nie koniec pytań, lecz początek jeszcze ostrzejszej dyskusji o trasie, kosztach i tym, czy metro nie zablokuje innych pilnych inwestycji komunikacyjnych.

Temat, który wraca od lat

O metrze w Krakowie mówi się od lat, ale kolejne koncepcje długo pozostawały bardziej polityczną obietnicą niż realnym planem inwestycyjnym. Teraz miasto przekonuje, że sytuacja się zmieniła: ma harmonogram, zespół ekspercki i plan działań, a samo metro przedstawia jako odpowiedź na najpoważniejsze wyzwania rozwijającej się metropolii – od korków i jakości powietrza po bezpieczeństwo i odporność infrastruktury. Jesienią 2025 roku magistrat prezentował metro jako nowy „kręgosłup komunikacyjny” Krakowa, wskazując m.in., że w pobliżu stacji miałoby się znaleźć około 40 proc. mieszkańców, a dostęp do transportu szynowego uzyskałoby blisko 65 proc. Krakowian.

Czwartkowe (26 lutego) posiedzenie zespołu parlamentarnego nadało tej sprawie nową rangę - informuje Kraków. Z przekazu po spotkaniu wynika, że projekt nie jest już traktowany wyłącznie jako lokalna ambicja stolicy Małopolski, ale jako jedna z dużych inwestycji infrastrukturalnych, która może liczyć na wsparcie państwa. W tle pojawia się zapowiadany fundusz dla projektów metra w Polsce o wartości do 10 mld euro, a także rozmowy o środkach unijnych, wkładzie centralnym i możliwym montażu finansowym z udziałem partnerstwa publiczno-prywatnego.

Nie bez znaczenie jest to, że rządowa deklaracja umacnia pozycję zagrożonego odwołaniem prezydenta Krakowa, Aleksandra Miszalskiego z Koalicji Obywatelskiej.

Mieszkańcy nie są zgodni. Jedni chcą metra, inni pytają: co z resztą miasta?

Choć metro dla wielu brzmi jak symbol nowoczesnego Krakowa, mieszkańcy są w tej sprawie wyraźnie podzieleni. Zwolennicy podkreślają, że miasto tej skali nie może w nieskończoność opierać się wyłącznie na tramwajach, autobusach i kolei aglomeracyjnej. Przeciwnicy lub sceptycy zwracają jednak uwagę, że tak wielka inwestycja może zdominować politykę transportową miasta na długie lata i odsunąć w czasie inne potrzebne połączenia – szczególnie tam, gdzie już dziś brakuje sprawnej komunikacji z centrum.

Jednym z najczęściej przywoływanych przykładów są Kliny. To rejon, który dynamicznie się rozbudowuje, a mieszkańcy od dawna czekają na lepsze połączenie z centrum. Problem w tym, że właśnie tam metro zaczęło zderzać się z wcześniejszymi planami tramwajowymi. W 2024 roku miasto ogłosiło zamówienie na studium wykonalności budowy linii tramwajowej do osiedla Kliny. Potem, w grudniu 2024 roku, odwołano pierwsze konsultacje społeczne, tłumacząc to koniecznością dodatkowej weryfikacji wariantów i problemami technicznymi oraz środowiskowymi. Wiosną 2025 roku konsultacje wznowiono już dla trzech wariantów przebiegu trasy.

Kliny jako symbol większego problemu

To właśnie sprawa Klinów stała się dla wielu mieszkańców symbolem szerszego dylematu: czy metro będzie uzupełnieniem systemu, czy raczej argumentem do rezygnacji z innych inwestycji. Jesienią 2025 roku pojawiła się informacja, że miasto wycofuje się z budowy tramwaju na Kliny, wskazując na dublowanie się tej trasy z planowanym metrem. Później prezydent Aleksander Miszalski sygnalizował, że temat tramwaju może wrócić przynajmniej do ponownej analizy, bo wcześniejsze opracowania przestały być w pełni aktualne właśnie przez nowe założenia dla metra.

Dla mieszkańców Klinów to jednak mało pocieszające. Z ich perspektywy tramwaj był rozwiązaniem, na które można było realnie czekać w krótszej perspektywie. Metro oznacza inwestycję bardziej prestiżową, ale też znacznie bardziej odległą w czasie. A tymczasem osiedle rośnie już teraz, nie za dekadę. Właśnie dlatego część Krakowian obawia się, że pod hasłem „myślenia strategicznego” miasto odłoży na później to, co mieszkańcom peryferyjnych dzielnic potrzebne jest natychmiast.

Kontrowersje wokół trasy i dokumentacji

Osobnym źródłem sporów jest sama trasa planowanego metra. Niedawno zaprezentowana koncepcja wywołała dyskusję nie tylko o przebiegu linii, ale też o zmianie wcześniejszych założeń. To rodzi pytania o ciągłość planowania, aktualność części przygotowanych materiałów i sens dalszego wydawania pieniędzy na dokumentację, jeśli kolejne warianty mają się jeszcze zmieniać. Krytycy inwestycji wskazują również na opóźnienia w pracach przygotowawczych i podnoszą, że część wcześniejszych opracowań zdążyła się zdezaktualizować, zanim projekt wszedł w bardziej zaawansowaną fazę.

Z punktu widzenia władz miasta i rządu to nadal nie przekreśla inwestycji. Wręcz przeciwnie – w Sejmie wybrzmiało, że metro ma być przedsięwzięciem strategicznym, które wymaga specjalnych ram finansowych, prawnych i organizacyjnych. W dyskusji mocno wybrzmiał też argument bezpieczeństwa: przedstawiciele administracji rządowej zwracali uwagę, że infrastruktura metra może pełnić również funkcję ochronną i być uwzględniana w planowaniu odporności państwa.

Zobacz też:

Pieniądze to jedno, zaufanie społeczne – drugie

Czwartkowe posiedzenie zespołu parlamentarnego można więc uznać za ważny krok polityczny. Pokazało, że metro w Krakowie ma dziś mocniejsze umocowanie w rozmowach z rządem niż jeszcze kilka lat temu. Nie rozwiązuje jednak problemu podstawowego: jak przekonać mieszkańców, że megaprojekt nie odbędzie się kosztem tych części miasta, które od dawna czekają na zwykłe, codzienne usprawnienia komunikacji.

Bo właśnie tu przebiega dziś najważniejsza linia podziału. Nie między zwolennikami i przeciwnikami nowoczesności, lecz między tymi, którzy patrzą na metro jak na projekt cywilizacyjny, a tymi, którzy pytają bardziej przyziemnie: czy zanim do Krakowa wjedzie metro, mieszkańcy Klinów, południa miasta i innych gorzej skomunikowanych rejonów doczekają się wreszcie sensownego dojazdu do centrum?

fot. Fot. Szymon Pulcyn / krakow.pl

Metro w Krakowie z rządowym wsparciem. Ale spór o trasę i priorytety dopiero się zaczyna