Jakie suplementy diety w ciąży warto stosować?

Wiesz, że w ciąży powinnaś przyjmować suplementy, ale… nie masz pewności jakie? Nie ma w tym nic dziwnego. W aptece dostępne są dziesiątki preparatów, a opinie zasłyszane od rodziny, przyjaciół czy w internecie często wzajemnie się wykluczają. Dlatego, zamiast polegać na plotkach, sięgnij po zalecenia ekspertów. Sprawdź, co rekomendują eksperci Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników.

Suplementacja w ciąży – fakty zamiast mitów

Suplementacja w ciąży to temat, który obrósł wieloma mitami. Może wydawać się, że „lepiej przyjąć więcej witamin, tak na wszelki wypadek”. Takie podejście może być jednak bardzo szkodliwe!

– Jesteśmy narodem, który uwielbia kupować suplementy diety i leki bez recepty. Mamy w sobie przekonanie, że im więcej, tym lepiej – mówi prof. dr hab. Rafał Stojko, prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w podcaście „Co się zmieniło w zaleceniach suplementacji dla kobiet w ciąży i dlaczego?”⁵. – Tymczasem stosowaniem wielu preparatów naraz, zwłaszcza w ramach przygotowań do macierzyństwa, można wyrządzić więcej krzywdy niż pożytku, zarówno sobie, jak i dziecku – dodaje⁵.

Klasyczny przykład? Żelazo. Według rekomendacji PTGiP suplementuje się je dopiero po stwierdzeniu niedokrwistości¹, a nie profilaktycznie. Powód jest prosty: niepotrzebnie podane może zwiększać ryzyko pojawienia się nadciśnienia ciążowego, niewydolności łożyska oraz zaburzeń wzrastania płodu². Dlatego należy je przyjmować świadomie – dopiero po oznaczeniu hemoglobiny oraz, zgodnie z najnowszymi zaleceniami Ministerstwa Zdrowia, ferrytyny.

Co jest potrzebne w suplementacji w ciąży?

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników przygotowało zestaw rekomendacji – zaskakująco krótką listę składników, które są potrzebne przyszłym mamom. Lista jest dopasowana do warunków środowiskowych panujących w Polsce.

Donory metylacji – kwas foliowy, cholina oraz witaminy B6 i B12

Pojęcie donorów metylacji wiąże się z epigenetyką, czyli nauką o tym, jak otoczenie i zachowania (w tym żywieniowe) wpływają na sposób, w jaki działają geny. Jednym z najważniejszych procesów epigenetycznych jest metylacja DNA. To ona reguluje ekspresję genów i odpowiada między innymi za prawidłowy rozwój zarodka oraz zamykanie cewy nerwowej³.

Żeby ten proces przebiegał poprawnie, organizm potrzebuje tzw. donorów grup metylowych, czyli:

• aktywnej formy kwasu foliowego (5-MTHF);
• choliny;
• kofaktorów: witamin B6 i B12³.

Te składniki należy zacząć przyjmować na co najmniej 3 miesiące przed planowaną ciążą³. To dlatego, że cewa nerwowa zamyka się do 28. dnia od zapłodnienia³ – wtedy, gdy wiele kobiet jeszcze nie wie, że spodziewa się dziecka.

Jod

Jod wspiera pracę tarczycy mamy oraz prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka. Tymczasem w naszym kraju sól nie jest obowiązkowo jodowana, a zapotrzebowanie ciężarnej na ten składnik rośnie nawet półtorakrotnie. Rekomendowana podaż to 200 µg dziennie¹.

Witamina D3

W polskich warunkach skóra produkuje ją tylko od marca do września, a niedobór występuje u większości populacji¹. Zalecana porcja w ciąży to 1500–2000 j.m. dziennie¹.

DHA z grupy omega-3

DHA to składnik budulcowy mózgu i siatkówki oka maluszka. W I trymestrze wystarczy od 200 mg dziennie, a od II trymestru zapotrzebowanie na ten kwas omega-3 rośnie wraz z masą płodu – dlatego warto wówczas sięgać po preparaty zawierające od 400–600 mg tego składnika⁴.

Pamiętaj! Nawet najlepiej skomponowany preparat nie zastąpi rozmowy ze specjalistą. Dlatego jeśli planujesz ciążę, umów się na wizytę prekoncepcyjną z ginekologiem na co najmniej 3 miesiące przed poczęciem. Tylko świadoma suplementacja, dopasowana do Twojej sytuacji i wyników badań, spełni swoją rolę.

Bibliografia

1. Zimmer M., Sieroszewski P., Oszukowski P., Huras H., Fuchs T., Pawłosek A.: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2020; 5(4): 170–181.
2. Misztal-Szkudlińska M., Ośko J., Brzezińska-Rojek J., Sagatovych S., Grembecka M.: Suplementy diety i żywność wzbogacana jako środki umożliwiające uzupełnienie diety w żelazo. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość 2023; 30, 2(135): 5–17.
3. Seremak-Mrozikiewicz A., Bomba-Opoń D., Drews K., Kaczmarek P., Wielgoś M., Sieroszewski P.: Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji aktywnych folianów, choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu. PTGiP, 2024.
4. Kamiński K., Wietrak E., Popiel M.: Rola kwasu dokozaheksaenowego (DHA) w ciąży. Jaką dawkę stosować? Ginekologia Polska Medical Project 2011; 3(21): 113–127.
5. Podcast: „Co się zmieniło w zaleceniach suplementacji dla kobiet w ciąży i dlaczego?” Rozmowa z Prof. dr n. med. Rafałem Stojko. Prezesem Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników: https://www.youtube.com/watch?v=E3KRywMCNAM.