Kraków rozwija politykę senioralną. Rosną budżety i zakres wsparcia

Kraków konsekwentnie rozwija system wsparcia dla osób starszych, zwiększając środki finansowe i rozszerzając ofertę usług. Miasto jest członkiem międzynarodowej sieci WHO Global Network for Age-friendly Cities and Communities i realizuje własny Program Aktywności Społecznej i Integracji Osób Starszych, którego budżet w 2026 roku wzrośnie do blisko 16 mln zł.

Kraków należy do międzynarodowej organizacji WHO Global Network for Age-friendly Cities and Communities działającej przy Światowa Organizacja Zdrowia. To jedna z najważniejszych platform wyznaczających standardy działań na rzecz osób starszych w Europie i na świecie. Sieć zrzesza ponad 1700 miast i społeczności z 57 krajów.

— W Krakowie mamy około 200 tysięcy seniorów. To jest ponad 20% mieszkańców naszego miasta i ten wskaźnik cały czas rośnie. Kraków jest jednym z tych miast, które niestety się starzeją. To nakłada na nas ogromne zobowiązania w zakresie polityki senioralnej. Musimy bardzo poważnie do tego podchodzić. Kraków jest członkiem sieci miast i społeczności przyjaznych starzeniu się przy WHO. W związku z tym też wskazamy odpowiednie standardy, odpowiednie podejście do tej polityki, tak by ono jak najbardziej odpowiadało na te potrzeby grupy osób starszych.

— powiedział prezydent Aleksander Miszalski.

Członkostwo oznacza zobowiązanie do prowadzenia polityki senioralnej zgodnie z globalnymi wytycznymi w obszarach takich jak transport, dostępność przestrzeni publicznej, integracja społeczna, usługi zdrowotne czy partycypacja obywatelska seniorów.

PASIOS fundamentem miejskiej polityki

Założenia te Kraków realizuje poprzez strategiczny Program Aktywności Społecznej i Integracji Osób Starszych (PASIOS). W 2025 roku jego budżet wyniósł około 13 mln zł, natomiast plan na 2026 rok zakłada już blisko 16 mln zł. Wzrost finansowania wskazuje, że polityka senioralna stanowi stały element strategii rozwoju miasta.

– Polityka senioralna nie jest dodatkiem do strategii rozwoju Krakowa – jest jej integralną częścią. Chcemy budować miasto, w którym długie życie oznacza aktywność, bezpieczeństwo i poczucie sprawczości.

– podkreśla prezydent Aleksander Miszalski.

Centra Aktywności Seniorów w każdej dzielnicy

Jednym z kluczowych elementów programu jest sieć Centrów Aktywności Seniorów. Na koniec 2023 roku funkcjonowało 55 takich placówek, obecnie jest ich 62 i działają w każdej dzielnicy miasta. Centra prowadzone są przez organizacje pozarządowe wyłonione w otwartych konkursach ofert.

Oferta skierowana jest do mieszkańców w wieku 60+. Obejmuje zajęcia ruchowe i rekreacyjne, warsztaty artystyczne, kursy językowe i komputerowe, wykłady z zakresu wiedzy obywatelskiej, wydarzenia kulturalne oraz działania promujące zdrowy styl życia.

Każde centrum skupia co najmniej 75 uczestników, a największe ponad 250 osób. W 2025 roku dotacje na prowadzenie CAS wyniosły 10 mln 140 tys. zł, natomiast w 2026 roku zaplanowano 12 mln 650 tys. zł.

Wsparcie w codziennym funkcjonowaniu

Polityka senioralna miasta obejmuje również konkretne usługi pomocowe. Program „Czysty Dom” umożliwia bezpłatne sprzątanie mieszkań seniorom w wieku 80+ oraz osobom z niepełnosprawnościami od 70. roku życia. W 2025 roku przeznaczono na ten cel 353 tys. zł, a w 2026 roku zaplanowano 530 tys. zł.

Usługa Asystenta Seniora skierowana jest do osób 85+ oraz osób z niepełnosprawnościami 70+. Asystenci odwiedzają podopiecznych w domach i towarzyszą im w wyjściach. Program działa siedem dni w tygodniu w godzinach od 7:00 do 22:00. Limit wsparcia wynosi 25 godzin kwartalnie na osobę. W 2025 roku wydatkowano na ten cel 1 mln 750 tys. zł, a w 2026 roku zaplanowano 2 mln zł.

Miasto finansuje także bezpłatne usługi podologiczne dla seniorów 85+ oraz osób z niepełnosprawnościami 75+. W 2025 roku przeznaczono na to 150 tys. zł, a w 2026 roku niemal 250 tys. zł. Program „Złota Rączka”, realizowany w ramach budżetu Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Krakowie, zapewnia pomoc w drobnych naprawach domowych.

Transport i informacja

Od marca każdego roku działa usługa transportowa Meleks dla seniorów 70+ i osób z niepełnosprawnościami 65+, umożliwiająca dojazd do grobów bliskich na cmentarzach komunalnych: Cmentarz Rakowicki, Cmentarz Prądnik Czerwony oraz Cmentarz Grębałów.

Usługa świadczona jest od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00–14:00. W 2025 roku kosztowała 60 tys. zł, a w 2026 roku zaplanowano 80 tys. zł. Ważną rolę pełni Miejskie Centrum Informacji dla Seniorów przy ul. Daszyńskiego 19, które udziela informacji o ofercie kulturalnej, usługach społecznych i programach miejskich.

Bezpieczeństwo i pomoc prawna

Seniorzy mogą korzystać z telefonu zaufania prowadzonego przez Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Krakowie, działającego codziennie w godzinach 16:00–21:00. Funkcjonuje także program „Koperty Życia”, ułatwiający służbom ratunkowym dostęp do informacji medycznych w nagłych przypadkach. Miasto zapewnia nieodpłatną pomoc prawną w 23 lokalizacjach.

Rozpoczęto również akcję bezpłatnego przekazywania czujników dymu i czadu. Do dystrybucji jest blisko 800 urządzeń, w pierwszej kolejności dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami.

Program realizuje Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie we współpracy z MOPS, Polskim Czerwonym Krzyżem oraz Zarządem Budynków Komunalnych. Czujniki zostały zakupione przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w ramach programu rządowego. Miasto planuje zakup kolejnych 50 tys. urządzeń.

Wydarzenia integracyjne

Istotnym partnerem samorządu jest Rada Krakowskich Seniorów – 25-osobowe ciało o charakterze inicjatywnym i konsultacyjnym. W ponidziałek lutego odbyła się inauguracja jej piątej kadencji. W 2025 roku budżet rady wyniósł 100 tys. zł, a w 2026 roku zaplanowano 115 tys. zł.

W mieście organizowane są również liczne wydarzenia integrujące środowisko senioralne, w tym koncerty w ICE Kraków Congress Centre, spektakle teatralne czy Mistrzostwa Sportowe Seniorów o Puchar Prezydenta. Kraków systematycznie zwiększa nakłady finansowe na politykę senioralną i rozwija ofertę usług skierowanych do osób starszych.

Działania obejmują zarówno aktywizację społeczną, jak i wsparcie w codziennym funkcjonowaniu oraz bezpieczeństwo. Model ten wpisuje się w międzynarodowe standardy i stanowi element długofalowej strategii rozwoju miasta.

Fot: Bogusław Świerzowski / Krakow.pl