Daria Gosek-Popiołek alarmuje o sytuacji artystów. "To nie są dane z marginesu"

Alarmujący raport o sytuacji polskich artystek i artystów. Posłanki zapowiadają konsultacje społeczne nad ustawą o zabezpieczeniu socjalnym twórców.

Podczas konferencji prasowej zorganizowanej w Krakowie, posłanki Daria Gosek-Popiołek oraz Dorota Olko zaprezentowały niepokojące dane na temat sytuacji ekonomicznej polskich artystek i artystów. Wskazały również na potrzebę systemowych rozwiązań i zapowiedziały rozpoczęcie konsultacji społecznych nad projektem ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny.

– To nie są dane z marginesu, to codzienność tysięcy osób, które tworzą kulturę w Polsce często w trudnych warunkach i bez podstawowych zabezpieczeń socjalnych. Nic dziwnego, że niemal 48% osób w zawodach artystycznych odczuwa wypalenie zawodowe. Musimy wreszcie to zmienić.

– mówiła posłanka Daria Gosek-Popiołek, wiceprzewodnicząca sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu oraz prezeska stowarzyszenia Wspólne Jutro.

Szara codzienność twórców

Podstawą do przedstawionych tez był raport „Policzone i policzeni”, z którego wynika, że aż 10% polskich artystów i artystek nie posiada żadnego ubezpieczenia społecznego, a kolejne 11% korzysta z ubezpieczenia za pośrednictwem członków rodziny. Dane za 2023 rok pokazują, że mediana przychodów z działalności artystycznej wyniosła zaledwie 2730 zł brutto, co stanowi kwotę znacząco niższą od minimalnego wynagrodzenia w Polsce.

Systemowe rozwiązanie

Rozwiązaniem ma być przygotowywana ustawa o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny, która trafiła do etapu konsultacji społecznych. Projekt zakłada m.in. dopłaty do składek ZUS i NFZ dla artystów zawodowych o niskich dochodach. System ma być prosty, zautomatyzowany i pozbawiony barier administracyjnych.

– Zależy nam na tym, by ustawa nie była martwym dokumentem, ale odpowiedzią na rzeczywiste potrzeby środowisk twórczych. Dlatego tak ważne są konsultacje z artystami i artystkami w całym kraju.

– zaznaczyła Dorota Olko, przewodnicząca podkomisji stałej ds. nauki i szkolnictwa wyższego.

Konsultacje społeczne w Krakowie

W ramach konsultacji społecznych odbędzie się otwarte spotkanie z twórcami, które zaplanowano na 28 maja o godz. 18:00 w Składzie Solnym w Krakowie. Współorganizatorami wydarzenia są: Związek Polskich Artystów Plastyków (Okręg Krakowski), Związek Zawodowy Aktorów Polskich, CSW Wiewiórka oraz Skład Solny.

— To właśnie tutaj widzimy, jak ogromna część artystek i artystów pracuje w niestabilnych warunkach i bez zabezpieczeń. Musimy ich wreszcie wysłuchać.

– dodały posłanki.

Na spotkaniu obecni będą twórcy reprezentujący różne dziedziny sztuki oraz przedstawiciele instytucji kultury i organizacji pozarządowych. Zebrane podczas konsultacji opinie i postulaty zostaną przekazane bezpośrednio do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Druga strona medalu

Nikt nie ma oczywiście zamiaru sprzeczać się o wagę, którą niesie w dzisiejszych czasach kultura. Niemniej jednak warto przytoczyć historię ubiegania się o lepszą płacę dla artystów ze strony Jasia Kapeli. W 2021 roku udzielił on wywiadu w Kanale Sportowym, w którym powiedział, iż uważa, że artyści tacy jak malarze czy pisarze powinni otrzymywać pieniądze za każdym razem gdy ktoś cytuje, lub udostępnia dalej ich dzieła.

Oczywiście posłanki mówią o czymś zdecydowanie poważniejszym, czyli kwestii ubezpieczenia. To, co jednak łączy tę propozycję ustawy z apelem Jasia Kapeli to problemy finansowe artystów w obecnych czasach. Z drugiej strony czy w XXI wieku poezja, obrazy, czy inny wymiar sztuki cieszą się popularnością? W jakimś stopniu, ale nie aż takim jakby sobie tego życzyli sami zainteresowani.

— A może ich dzieła nie są nikomu potrzebne? Jest rynek sztuki. Każdy może na nim sprzedawać i niech państwo się do tego nie zabiera, bo tylko zepsuje i stworzy kolejna agencje do wyciągania podatków. Nikt nie chce twoich wierszy? Ucz polskiego i pisz do szuflady. Nikt nie chce twoich bohomazów? Pracuj na budowie i maluj w wolnym czasie.

- napisał jeden z komentujących pod postem Darii Gosek-Popiołek.

Ciężko oczekiwać wysokich zarobków, gdy coś się słabo sprzedaje. Często artyści są zmuszeni działać na zlecenie. Problem w tym, że chcąc rozwijać się w danym kierunku, należy mieć świadomość różnych stron, które taka decyzja może za sobą nieść. Część z nich pewnie mogłaby znaleźć pracę w innym zawodzie, nie rezygnując przy tym z pasji, która może iść w parze z wykształceniem jak Akademia Sztuk Pięknych. Wtedy można zapewne bez wprowadzenia ustawy założyć, że artyści będą mieli pieniądze na ubezpieczenie, jak i inne podstawowe potrzeby.

Fot: Biuro poselskie Darii Gosek-Popiołek / Materiały prasowe