Kilka razy w roku do Miechowa z całej Polski i zza granicy przybywają zakonnicy w białych lub czarnych płaszczach z czerwonym krzyżem jerozolimskim. Kim są współcześni bożogrobcy i dlaczego przybywają właśnie do Miechowa?
Bazylika Grobu Pańskiego w Miechowie, jedyna parafia w Polsce, ma przywilej obchodzić corocznie odpust jerozolimski. Uroczystość, która przypada co roku 15 lipca upamiętnia zdobycia Jerozolimy przez krzyżowców i rocznicę poświęcenia bazyliki Grobu Bożego w Jerozolimie. Tak się składa, że również 15 lipca miechowska parafia świętuje swoją rocznicę poświęcenia kościoła. Z tej okazji odbywają się coroczne uroczystości.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/Miechow_-_kosciol_-_Kirche_1918_-71219290-_w1000.webp)
Polska Jerozolima
Miechów, w którym znajduje się kaplica Pustego Grobu - najstarsza i najwierniejsza replika Grobu Świętego ma szczególny związek z Ziemia Świętą. Choć nie ma na to materialnych dowodów, założyciel Miechowa, Jaksa Gryfita (identyfikowany przez niektórych historyków z Jaksą z Kopanicy) wziął udział w wyprawie do Ziemi Świętej, opisanej przez Jana Długosza i Macieja Miechowitę. Stamtąd postanowił sprowadzić do Polski zakon Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu. Otrzymał na to zgodę patriarchy Jerozolimy Amalryka.
Z Ziemi Świętej Jaksa przywiózł do Polski relikwię Drzewa Krzyża Świętego i ziemię, po której chodził Chrystus. Zabrał też mnicha Marcina Gallusa. Nowemu klasztorowi przekazał wsie Miechów, Zagorzyce i Komorów i pomógł w budowie pierwszej siedziby, co nastąpiło w latach 1163-1186. Jego konsekracji dokonał w rocznicę zdobycia Jerozolimy, tj. 15 lipca 1186, biskup krakowski Gedko. Ponieważ misją bożogrobców była ochrona Grobu Chrystusa, zakonnicy upowszechnili m.in. zwyczaj urządzania grobu Chrystusa w kościołach w Wielki Piątek.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/Miechow-_kosciol_i_klasztor_bozogrobcow_ca_1936_-66229761-_w1000.webp)
Gdy kościół nazywany „polską Jerozolimą”, stał się zbyt mały, w latach 1235 – 1293 zbudowano nowy romański kościół, który w 1379 r. spłonął w wielkim pożarze miasta. Odbudowany, ulegał jeszcze kilkakrotnym pożarom.
W 1530 r. w wirydarzu klasztoru wzniesiono na planie kwadratu kaplicę Grobu Chrystusa, przykrytą kopułą zwieńczoną latarnią. W kaplicy wmurowany został kamień przywieziony z jerozolimskiego Grobu, a na ziemi przywiezionej z Jerozolimy, skonstruowano kamienny Grób Chrystusa – kopię Grobu Świętego.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/433909994_8180912505289250_6810591000324526783_n_w1000.webp)
Po rekonstrukcji w XVIII wieku zmienił swój wygląd na wystrój barokowo–rokokowy i właśnie 15 lipca 1799 – w rocznicę zdobycia Jerozolimy przez Krzyżowców w 1099 r. – nowy kościół konsekrował bp Tomasz Nowina Nowiński, generał – przełożony bożogrobców i proboszcz miechowski.
Ta tradycja kultywowania związków z Ziemią Świętą w Miechowie trwa do dziś. Przez 650 lat – aż do kasaty zakonu w czasie zaborów, kultywowali ją zakonnicy z Zakonu Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Pańskiego w Jerozolimie, którego członkowie, zwani byli na ziemiach polskich „bożogrobcami” lub „miechowitami”. Po kasacie zakonu bożogrobców w 1819 r. odpust jerozolimski jest obchodzony nadal w parafii miechowskiej.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/339286415_944849963527099_6596307848917296562_n_w1000.webp)
Rycerze z jerozolimskim krzyżem na płaszczach
Warto wspomnieć, że oprócz mnichów, opiekujących się grobem świętym i pielgrzymami, w czasie wypraw krzyżowych w Jerozolimie powstały zakony rycerskie, które miały zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom i podróżującym. Jednym z nich jest Zakon Rycerski Świętego Grobu w Jerozolimie, pierwotnie utworzony, aby zapewnić zbrojną opieką Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie. Najnowsze badania dowodzą, że zakon, który od kilkudziesięciu lat regularnie odwiedza Miechów, powstał w XIII wieku, już po zakończeniu wypraw krzyżowych, a w idei rycerskości jako służby potrzebującym, duży wkład mieli franciszkanie, których misja doprowadziła do odzyskania dla chrześcijan miejsc ważnych dla ich religii.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/340254773_2067545483450618_8669370211725278330_n_w1000.webp)
To właśnie franciszkanie przybywającym do Jerozolimy pielgrzymom, wywodzącym się ze szlachty, nadawali uroczyście godność Rycerza Świętego Grobu w tzw. obrzędzie inwestytury. Ten uroczysty obrzęd pasowania na rycerza z wpisaniem do odpowiedniego rejestru, przyznaniem prawa do noszenia krzyża jerozolimskiego, wytwarzał nową wspólnotę z obowiązkami również duchowymi, podobnymi do zobowiązań członków bractw. W ten sposób utrzymywała się ciągłość idei, którą reprezentowali współcześni rycerze bożogrobcy. W XIX wieku papieże, którzy przywrócili Łaciński Patriarchat Jerozolimy, stworzyli fundamentalne ogniwo łączące Patriarchat z rycerzami Grobu Świętego, które przekształciło się w prawdziwy zakon rycerski, wspólnotę ludzi o konkretnych celach i silnej duchowości.
O potrzebie istnienia Zakonu Rycerskiego Świętego Grobu w Jerozolimie (OESSH) świadczył jego szybki rozwój. Na przełomie XIX i XX wieku liczył on już ponad 2000 kawalerów i dam. Początkowo pasowania na rycerza bożogrobca odbywały się tylko podczas pielgrzymki w Jerozolimie, potem obrzędy inwestytury każdy przechodził w swoim kraju. Obecnie zakon liczy około 30 000 członków z czterdziestu państw.
Pierwsi polscy rycerze Grobu Bożego w Jerozolimie pojawili się już w XV w. Starania nad utworzeniem w Polsce oficjalnej struktury krajowej tego zakonu zostały zapoczątkowane w 1930 r., lecz przerwała je II wojna światowa i okres komunizmu. Polskie zwierzchnictwo zostało erygowane 8 grudnia 1995 r. Pierwsza inwestytura w Polsce, czyli uroczystość przyjęcia nowych członków, miała miejsce w 1996 r. Wielkim przeorem od 10 lat. jest kard. Kazimierz Nycz, metropolita warszawski, zaś zwierzchnikiem od 2022 roku dr Andrzej Sznajder, historyk związany z katowickim IPN. W Polsce Zakon, który liczy ok. 300 kawalerów i dam, ma cztery prowincje: krakowską, gdańską, wrocławską i warszawską. Mogą należeć do niego zarówno osoby świeckie jak i duchowne czy kapłani - kandydaci zarekomendowani przez już należących do zakonu braci.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/332296048_210355794857932_7626995330320814314_n_w1000.webp)
Misją powierzoną zakonowi przez Ojca Świętego – jak czytamy w statucie – jest utrzymywanie we wspólnocie kościelnej troski o ziemię Jezusa i wspieranie na niej Kościoła katolickiego i obecności chrześcijańskiej. Zakon propaguje pielgrzymki do Ziemi Świętej, prowadzi szkoły na terenie Ziemi Świętej (w części izraelskiej i palestyńskiej), które są dostępne dla każdego, wspiera ubogich. W czasie konfliktu izraelsko-palestyńskiego wspiera uchodźców i zabiega o zakończenie działań zbrojnych. - W sytuacji trwającej tam wojny pomoc mieszkańcom Ziemi Świętej jest tak naprawdę ratowaniem ich życia. Jako chrześcijanie jesteśmy wezwani do solidarności ze wszystkimi, którzy oczekują pomocy, i to niezależnie od tego, czy są chrześcijanami, muzułmanami, czy żydami. My jako zakon jesteśmy w szczególny sposób do tego wezwani, bo powierzono nam odpowiedzialność za tych ludzi – szczególnie za katolików – tych hebrajskojęzycznych i tych wywodzących się spośród Palestyńczyków. Bez rozróżniania na jednych i drugich chcemy ich wspierać, tak żeby w którymś momencie było możliwe zawarcie tam pokoju – mówił dr. Andrzejem Sznajderem w rozmowie Łukasze Krzysztofkiem z Tygodnika Niedziela. - Dziś najbardziej pilna jest pomoc finansowa, ponieważ ludziom zamieszkującym Strefę Gazy brakuje tak naprawdę podstawowych rzeczy – począwszy od wody, przez jedzenie, lekarstwa, skończywszy na elektryczności, nie mówiąc już o dachu nad głową, którego też ogromna liczba mieszkańców już nie ma. Nasza pomoc jest kierowana przez patriarchat do instytucji, które tworzą środowisko życia chrześcijańskiego – dodał.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/332315752_211700871371611_3123938662158389103_n_w1000.webp)
Bożogrobcy w Miechowie
Rycerzy w białych płaszczach, z czerwonym wizerunkiem krzyża jerozolimskiego i damy w czarnych strojach można regularnie spotkać również w Miechowie. Zakonnicy z Polski i goście z całego świata spotykają się na uroczystościach Wielkiego Tygodnia w Miechowie, szczególnie na wyjątkowych obchodach Wielkiego Piątku.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/433873656_750086723930663_9201452976408361663_n_w1000.webp)
Przyjeżdżają na obchodzone co roku w III Niedzielę Wielkanocną święto Grobu Bożego i na odpust jerozolimski, który przypada 15 lipca. Uroczystości 925-rocznicy wyzwolenia Jerozolimy przez krzyżowców i 875-rocznicy poświęcenia bazyliki Grobu Bożego w Jerozolimie, oraz rocznicy poświęcenia bazyliki w Miechowie towarzyszyć będzie organizowane od 2017 roku sympozjum popularnonaukowe, pod tradycyjnym tytułem: „Z Jerozolimy do Miechowa, z Miechowa do Jerozolimy…”, w którym prezentowane są okolicznościowe referaty lub prelekcje poświęcone: Ziemi Świętej, wyzwoleniu Jerozolimy przez krzyżowców oraz Zakonowi Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Pańskiego w Jerozolimie.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/445756242_786720383600630_787854481976139487_n_w1000.webp)
Z okazji przypadających w 2024 r. jubileuszy: 925-rocznicy wyzwolenia Jerozolimy przez krzyżowców i 875-rocznicy poświęcenia bazyliki Grobu Bożego w Jerozolimie, Komisariat Ziemi Świętej w Krakowie i Parafia Rzymskokatolicka Grobu Bożego w Miechowie w tym roku postanowiły wspólnie zorganizować uroczyste obchody tych obu rocznic.
Program
Niedziela, 14 lipca 2024 r
Sanktuarium św. Kazimierza Królewicza w Krakowie (ul. Reformacka 4).
godz. 14.00 – wykład okolicznościowy: „Poświęcenie bazyliki Grobu Bożego w Jerozolimie, 15 lipca 1149 r.” – dr Bartłomiej Dźwigała
godz. 15.00 – Koronka do Miłosierdzia Bożego.
godz. 15.20 – nabożeństwo Jerozolimska Droga Krzyżowa
godz. 16.15 – uroczysta msza św. pod przewodnictwem Ministra Prowincjalnego o. Krzysztofa Bobaka OFM.
Poniedziałek, 15 lipca 2024 r.
Odpust Jerozolimski w Parafii pw. Grobu Bożego w Miechowie
godz. 10.00-12.00 – „Z Jerozolimy do Miechowa, z Miechowa do Jerozolimy…”
- otwarcie sympozjum i powitanie uczestników – ks. kan. Franciszek Siarek, proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej pw. Grobu Bożego w Miechowie
- „Skarby Grobu Bożego – arcydzieła w Muzeum Terra Sancta w Jerozolimie” – dr hab. Przemysław Mrozowski
- „Jerozolima Zdobyta! Dramat roku 1099 w kilku odsłonach” - dr Tomasz Pełech
- „Czy bożogrobcy miechowscy założyli Wodzisław Śląski? – prezentacja niezwykłego odkrycia z historii lokacji górnośląskiego miasta” – Piotr Hojka
godz. 12.30 – nabożeństwo „Godzinki o Bożym Grobie” (w bazylice miechowskiej)
godz. 13.00 – uroczysta msza św. pod przewodnictwem ks. proboszcza prałata Mariana Kopko ESSH Kustosza Sanktuarium Matki Boskiej Łaskawej w Krzeszowie.
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/340452506_761941608993553_1594046246846509024_n_w1000.webp)
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/433880055_750892300516772_2113085065308321615_n_w1000.webp)
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/434458270_750088680597134_7714358825899168926_n_w1000.webp)
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/438160998_759744199631582_4887057171956442506_n_w1000.webp)
![](https://cdn.glos24.pl/2024/07/Kopia-grobu-Bazylika-Grobu-Bo-ego-Miech-w_w1000.webp)
fot. Bazylika Grobu Bożego w Miechowie