Mówi się, że nie ma ludzi niezastąpionych. Być może pod względem kompetencji i umiejętności znajdzie się ktoś równie utalentowany, jednak istnieją takie sfery naszego życia, w których nietuzinkowość przekracza wszelkie rozumienie. Napiszmy wprost, dla mieszkańców Żywca i całej Żywiecczyzny, kimś takim niewątpliwie był Tadeusz Trębacz. Niestety - po 91 latach życia pełnego pasji i pogody ducha – ten fantastyczny człowiek zmarł…
Przeglądając setki komentarzy osób, które dobrze znały twórcę m.in. Festiwalu Folkloru Górali Polskich, jak i tych co znali go tylko z opowieści innych osób – niemal zawsze pojawiają się zwroty „legenda” czy „człowiek instytucja”. Swoje niezwykle emocjonalne pożegnanie opublikował również burmistrz Żywca, Antoni Szlagor, który doskonale znał Tadeusza Trębacza:
„Tadziu, o którym mogę tak powiedzieć, bo przez wiele lat miałem zaszczyt być Jego przyjacielem był wielokrotnie nagradzany i doceniany. Znalazł się w bardzo wąskim gronie osób, które otrzymały specjalny medal „Zasłużony dla 750-lecia Miasta Żywca” przyznany w 2018 roku, w roku obchodów jubileuszu miasta, bo jak nikt inny na to wyróżnienie zasłużył. Był człowiekiem cichym i pokornym, ale zawsze posiadającym własne zdanie. Był też pełen humoru, posiadając niezwykły dar i umiejętność rozładowywania wielu spornych sytuacji uśmiechem, dowcipem i mądrą dygresją. Był wzorem dla kolejnych pokoleń. Jego praca, zaangażowanie, aktywność zasługują na najwyższy szacunek i pamięć.”
Dusza artysty
Legendarny działacz kulturalny przyszedł na świat 25 lipca 1933 roku w Młoszowej jako syn Stanisława i Marii (z domu Feliksik). Już od najmłodszych lat w jego sercu pojawiła się iskra związana z wszelkiego rodzaju zajęciami artystycznymi. Młody Tadziu, uczył się grać na skrzypcach, a grę na akordeonie opanował niemal do perfekcji. Nawet gdy dostał powołanie do wojska, to niedługo później był już odpowiedzialny za zespół pieśni i tańca w jednostkach lotniczych.
Co ciekawe, w 1951 roku nie poszedł od razu na studia po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego w Chrzanowie. Zrobił to na własnych zasadach, jak to miał w zwyczaju, niemal 20 lat później, gdy został absolwentem prestiżowego wydziału na Uniwersytecie Jagiellońskim. A co robił w międzyczasie? Oj, zdecydowanie się nie nudził, a swoją wędrówkę życiową skierował ku…. Żywiecczyźnie!
![](https://cdn.glos24.pl/2024/08/tadeusz-tr-bacz2-1_w1000.webp)
Człowiek orkiestra
Na wymienienie wszystkich dokonań Tadeusza Trębacza prawdopodobnie potrzebowalibyśmy kilka dni. Postaramy się to zrobić przynajmniej częściowo, choć zadanie nie należy do najłatwiejszych. Po przyjeździe do Żywca zaczął pracę w Domu Kultury, jako zastępca kierownika, potem był zastępcą inspektora ds. kultury w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Żywcu. W latach 1975–1990 był dyrektorem Wydziału Kultury Urzędu Wojewódzkiego w Bielsku-Białej, by później w teorii przejść na emeryturę. To jednak nie działalność w urzędach zbudowała jego legendę, lecz nieprawdopodobne zaangażowanie i pracowitość na rzecz kultury.
Tadeusz Trębacz był pomysłodawcą otwarcia w Żywcu Szkoły Muzycznej, honorowym członkiem Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej i twórcą komendy Hufca ZHP w Żywcu i to z jego inicjatywy powstał pierwszy wiejski dom kultury „Jemioła” w Ślemieniu. To jednak oczywiście nie wszystko… Nasz bohater dodatkowo współtworzył regionalne imprezy i festiwale, m.in. „Żywieckie Gody”, Wawrzyńcowe Hudy w Ujsołach, Babiogórską Jesień w Zawoi, Festiwal Górali Polskich, Wojewódzki Przegląd Orkiestr Dętych, Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek, Tydzień Kultury Beskidzkiej. Jak można się domyśleć, 700-lecie miasta Żywiec i jego obchody musiały trafić pod jego batutę, a za wspaniały scenariusz obchodów z 1968 roku, odpowiadał nie kto inny, jak legendarny działacz.
Niezwykłą symbolikę miał fakt, że pół wieku później – w 2018 roku – na obchody 750-lecia, Tadeusz Trębacz znalazł się wąskim gronie osób, które otrzymały specjalny medal „Zasłużony dla 750-lecia Miasta Żywca”. Nikt nawet nie miał przez chwilę wątpliwości, że może być to nagroda na wyrost…
Szereg wyróżnień
Tych wyróżnień było zdecydowanie więcej. Za swoją pracę i działalność otrzymał dodatkowo: Nagrodę im. Karola Miarki; Nagrodę Przewodniczącego Głównego Komitetu Turystyki, Nagrodę Artystyczną II st. Ministra Kultury i Sztuki za osiągnięcia w upowszechnianiu twórczości ludowej i folkloru, Nagrodę im. Wł. Orkana, Nagrodę Marszałka Województwa Śląskiego i w tym wypadku moglibyśmy tak wymieniać bez końca…
Tadeusz Trębacz zakochał się w Żywiecczyźnie. Przez wiele lat gromadził wycinki z gazet dotyczące tego regionu, a następnie przekazał je do Archiwum Państwowego, które z pewnością służyć będą kolejnym pokoleniom do przypominania czasów, których świadkiem był uwielbiany działacz. Napisał też kilka książek, w tym "Historię kultury na Żywiecczyźnie. Wybór źródeł”, dzieło wręcz pomnikowe i kultowe dla tamtejszych czytelników.
Życie i działalność Tadeusza Trębacza pełna była symboliki. Podobno ponad pół wieku temu - pewien mieszkaniec Żywca - miał zadać mu pytanie: „A kto cię tu prosił?”, w końcu pochodził z Małopolski. Na ironię losu, w 2024 roku, wszyscy chyba zgodnie przyznamy, że to nie przypadek zaprowadził młodego Tadzia w ten rejon. Los chciał, by stał się… prawdopodobnie najwybitniejszą jednostką w historii Żywiecczyzny.
Foto: Miasto Żywiec