Któż z nas nie lubi patrzeć w niebo? Szukać spadających gwiazd i wypowiadać życzenie? A może z wypiekami na twarzy poszukiwać statków kosmicznych? Tak - lubimy to chyba wszyscy.
Często jednak rodzi się pytanie, gdzie można zobaczyć coś więcej niż tylko wielki bądź mały wóz, albo gwiazdę polarną. Spieszę więc z odpowiedzią. W Obserwatorium astronomicznym im. Tadeusza Banachiewicza na górze Lubomir, niedaleko wsi Węgłówka. Oczywiście w powiecie myślenickim! A już 27 sierpnia będzie można zaobserwować najdłuższe zaćmienie księżyca od przeszło 100 lat! Nie można tego przegapić.
Obserwatorium astronomiczne im. Tadeusza Banachiewicza, bo o nim mowa, jest takim miejscem, który każdy miłośnik gwiazd i planet koniecznie musi zobaczyć. Samo obserwatorium znajduje się na szczycie góry Lubomir, w urokliwym i malowniczym sąsiedztwie Beskidu Wyspowego. Jest to też jedyne obserwatorium na mapie Polski, które można zwiedzać praktycznie o każdej porze dnia. A czasem nawet w nocy.
Placówka istnieje już od niemal 100 lat! Pierwsze prace nad obserwatorium zaczęto bowiem już jesienią 1921 roku, a już rok później stacja zaczęła normalnie funkcjonować. Początki, jak to początki – były trudne. Na obserwatorium składały się domek myśliwski, drewniany pawilon obserwacyjny, platforma obserwacyjna, a także budka meteorologiczna. Skromne warunki nie przeszkodziły polskim naukowcom w odkryciu dwóch komet. A trzeba zaznaczyć, że odkrycia dokonały się zaledwie kilka lat od powstania placówki. Co więcej – pierwsza z komet zyskała dostojną, aczkolwiek lekko ekstrawagancką nazwę C/1925 G1 Orkisz i była pierwszą kometą odkrytą przez Polaka!
Los jednak nie był łaskawy dla obserwatorium i podczas działań wojennych w 1944 roku, stacja została zburzona. Przez ponad 60 lat stacja trwała w niejakim zawieszeniu. Dopiero w 2006 roku obserwatorium powróciło w dawnej chwale.
A co obecnie można dostrzec ze szczytu Lubomira? – W pogodne dni można zobaczyć Słońce za pomocą lunety wyposażonej w filtr wodorowy. Mając odrobinę szczęścia można nią dostrzec wybuchy na Słońcu. W przypadku pochmurnych dni można wysłuchać wykładu popularno-naukowego. Tematyka jest różna i zależy od osoby oprowadzającej - może to być historia obserwatorium, połączona z pokazem "Niebo dziś", bądź też wykład astronomiczny dotyczący różnych zjawisk na niebie – tłumaczy Marcin Cikała z obserwatorium.
Oprócz codziennych i miesięcznych pokazów nieba, już 27 sierpnia będzie można zaobserwować zaćmienie Księżyca. Nie będzie to jednak zwykłe zaćmienie, a najdłuższe, jakie można było podziwiać od przeszło 100 lat! Całkowity czas zaćmienia wynosił będzie bowiem 103 minuty. To średnio tyle, ile trwa obejrzenie filmu w kinie, czy obejrzenie meczu przed telewizorem. Dodatkowego smaczku całej sytuacji dodaje fakt, że kolejne tak długie zaćmienie będzie można obejrzeć najprawdopodobniej dopiero za 105 lat! Także nie ma się nad czym zastanawiać.
– Planujemy pokazy zaćmienia trzema teleskopami: 8cm, 20cm i 35cm, oraz trzema lornetkami. Dodatkowo można będzie wykonać zdjęcie zaćmionego księżyca. Pokażemy również Jowisza, Saturna i być może Wenus. O ile czas pozwoli, pokażemy też dwa, trzy najbardziej atrakcyjne obiekty mgławicowe – opowiada kierownik obserwatorium w Węgłówce.
Co prawda zjawisko zaćmienia Księżyca będzie najlepiej widoczne w krajach afrykańskich, to – jak zapewniają organizatorzy – w Węgłówce również będzie na co popatrzeć! W Polsce będzie można zobaczyć zaćmienie od godziny 21.30. Wtedy to na niebie widoczny będzie początek całkowitego zaćmienia. Żeby je jednak zobaczyć, trzeba będzie poczekać godzinę. Dopiero w okolicach godziny 22.21 zaćmienie będzie widoczne w pełni. – Zatem całą najbardziej atrakcyjną część zaćmienia powinno udać się pokazać – dodaje Marcin Cikała. Cały proces przemieszczenia się Księżyca w Polsce będzie widoczny aż do godziny pierwszej dnia następnego. A więc zjadamy sytą kolację, wypijamy kawę i możemy rozkoszować się przepięknym i jakże fascynującym zjawiskiem zaćmienia Księżyca.
Następne takie zjawisko astronomiczne będzie widoczne dopiero 9 stycznia 2019 roku.
Źródło: Obserwatorium astronomiczne im. Tadeusza Banachiewicza w Węgłówce,
foto: Marcin Cikała, Obserwatorium Astronomiczne na Lubomirze
