Żałoba w świecie polskiego kina. Zmarła wybitna aktorka

Zmarła Bożena Dykiel – wybitna aktorka teatralna i filmowa, która przez ponad pięćdziesiąt lat kariery zachwycała energią, temperamentem i autentycznością. Była jedną z tych artystek, które nie potrzebowały wielkich słów ani rozgłosu – wystarczyło, że pojawiała się na ekranie, a cała uwaga widzów skupiała się na niej.

Urodziła się 26 sierpnia 1948 roku w Grabowie. Ukończyła warszawską Państwową Wyższą Szkołę Teatralną i niemal od razu rozpoczęła pracę na scenie Teatru Narodowego. Miała w sobie naturalną charyzmę i sceniczną pewność, które szybko dostrzegli zarówno widzowie, jak i reżyserzy.

Pierwsze kroki na planie i filmowy przełom

Jej filmowy debiut w „Weselu” Andrzeja Wajdy z 1972 roku okazał się początkiem długiej i niezwykle bogatej drogi artystycznej. Choć zagrała tam niewielką rolę Kasi, potrafiła stworzyć postać, która zapadła w pamięć. Wajda miał jej wtedy poradzić, by „nauczyła się boksować” – walczyć na planie o przestrzeń, emocje, o uwagę widza. Dykiel wzięła sobie te słowa do serca. Jej energia i pomysły z planu – scena z kiełbasą, ogórkiem i wódką – przeszły do historii polskiego kina.

Dwa lata później Wajda ponownie zaprosił ją do współpracy – w „Ziemi obiecanej” zagrała Mady Müller, córkę niemieckiego fabrykanta, zakochaną w Karolu Borowieckim. To był jej pierwszy duży sukces i dowód, że potrafi połączyć siłę z delikatnością, namiętność z refleksją.

Kobieta z charakterem

Bożena Dykiel należała do aktorek, które najlepiej odnajdywały się w rolach kobiet silnych, konkretnych, z krwi i kości. Miała w sobie coś, co przyciągało uwagę – szczerość i niepokorność. W filmach z lat 70. i 80. tworzyła portrety bohaterek o wyrazistych charakterach: robotnic, urzędniczek, matek, kobiet twardo stąpających po ziemi.

Publiczność pamięta ją z takich filmów, jak „Znachor” Jerzego Hoffmana, „Awans” Janusza Zaorskiego czy „Przesłuchanie” Ryszarda Bugajskiego, w którym stworzyła przejmującą postać więźniarki Honoraty. Równie znakomicie odnajdywała się w komedii – w „Wyjściu awaryjnym” Romana Załuskiego jej Jadwiga Kolędowa do dziś uchodzi za wzorcowy przykład polskiej urzędniczki epoki PRL-u.

W teatrze i na ekranie telewizora

Choć Dykiel zawsze pozostawała związana z teatrem, prawdziwą popularność przyniosła jej telewizja. W „Domu” Jana Łomnickiego wcieliła się w Halinę Wrotek, a w kultowych „Alternatywach 4” Stanisława Barei stworzyła niezapomnianą Miećkę Aniołową – żonę despotycznego gospodarza domu, Anioła. To właśnie ta rola uczyniła z niej ikonę polskiego humoru.

W kolejnych dekadach aktorka pojawiała się w wielu produkcjach filmowych i serialowych. U Marka Koterskiego zagrała w „Nic śmiesznego” i „Dniu świra”, pokazując, że potrafi łączyć komedię z dramatem w sposób absolutnie wyjątkowy. W nowym tysiącleciu ponownie zaskarbiła sobie sympatię widzów dzięki roli Marii Zięby w serialu „Na Wspólnej”. Jej bohaterka – ciepła, opiekuńcza, ale jednocześnie stanowcza – stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w historii polskich telenowel.

Energia, pasja, temperament

Dykiel była aktorką o niezwykłej sile. W wywiadach podkreślała, że sztuka wymaga charakteru i prawdy. – „Nie można udawać emocji. Widz zawsze wyczuje fałsz” – mówiła. Właśnie ta szczerość czyniła ją wyjątkową. Nie grała – ona po prostu była swoimi postaciami.

Zarówno na scenie, jak i prywatnie, emanowała energią i pogodą ducha. W życiu prywatnym od ponad pięćdziesięciu lat tworzyła szczęśliwy związek z Ryszardem Kirejczykiem. Była matką dwóch córek, dla których – jak mówiła – „dom był zawsze ważniejszy niż czerwony dywan”.

Odeszła legenda

Śmierć Bożeny Dykiel to ogromna strata dla polskiej kultury. Pozostawiła po sobie nie tylko bogaty dorobek artystyczny, ale przede wszystkim – wspomnienie kobiety pełnej pasji, serdeczności i niepowtarzalnego wdzięku.

Jej głos, uśmiech i sposób bycia przez lata towarzyszyły Polakom w kinie, w teatrze i przed telewizorem. Odeszła artystka, która w każdej roli zostawiała cząstkę siebie – prawdziwą, ludzką, emocjonalną.
Dziś pozostają nam jej filmy, wspomnienia i świadomość, że takich aktorek już po prostu się nie spotyka.

Foto: Wikipedia/Fryta73